Anna Pietrzkiewicz
Dział Wspomagania Procesów Bibliotecznych WBP w Opolu
Jolanta Zakrawacz
Dział Instrukcyjno-Metodyczny WBP w Opolu


Na regale
Przegląd nowości wydawniczych z ostatnich lat


Regał: Proza

Mój rok relaksu i odpoczynku / Otessa Moshfegh. Warszawa : Wydawnictwo Pauza 2019. – 270, [2] strony; 21 cm.


Mój rok relaksu i odpoczynku – gdyby w istocie zawartość książki zgadzała się z tytułem, to byłaby to najnudniejsza powieść pod słońcem. Jest on jednak boleśnie ironiczny, ponieważ w ośmiu rozdziałach znajdziemy zapiski pogrążania się w bezwładzie, który tylko w głowie bohaterki jest świadomym wyborem. Ironii zresztą w tej powieści nie brakuje. Z bezimiennej narracji wyłania się kobieta mająca wszelkie zadatki, by być szczęśliwa i odnosić sukcesy. Piękna, ponadprzeciętnie inteligentna, zamożna, doskonale wykształcona i obracająca się w kręgach nowojorskiej elity artystycznej jest wręcz skończenie idealna. Wypadła jednak z kolein życia. Ulgę znajduje tylko we śnie: natychmiast zapadałam się w czarną pustkę, w nieskończoną nicość. Nie czułam w tej przestrzeni ani strachu, ani podniecenia. Nie miałam żadnych wizji. Żadnych pomysłów. Jeśli pojawiła się jakaś myśl, odbijała się echem w mojej głowie, dopóki nie zniknęła, pochłonięta przez ciemność. Nie musiałam na nią odpowiadać, prowadzić bezsensownej rozmowy ze sobą. Czułam spokój (Dz. cyt., s. 41). Zmęczona nieudanymi relacjami, niesatysfakcjonującą pracą oraz wszech otaczającą miałkością oraz smutkiem postanawia wypisać się z działania, zjechać na boczny tor, by nabrać sił i dystansu do dalszych zmagań z rzeczywistością. Dni upływają jej na próbach pogrążenia we śnie za pomocą środków usypiających, dostarczanych przez nakreśloną z bezlitosnym szyderstwem doktor Tuttle, pomiędzy wraca do po stokroć już obejrzanych filmów. Jednocześnie wspomina swoje życie, jak się okazuje, dalekie od ideału. W jej spostrzeżeniach sporo jest bystrej ironii, zdaje się przeszywać na wskroś zachowania i postawy innych, mające sprzyjać ich odnajdywaniu się w materii życia, absurdalne niekiedy reguły środowiska, w którym się obraca. Punktu, który zapoczątkował ten rozkład, poddanie się nieuporządkowaniu, wywieszenie białej flagi wobec chaosu można szukać w jej dzieciństwie. Czuje się nieznośnie samotna, bo, choć odwiedza ją przyjaciółka Reva, relacji tej bliżej do podszytego zazdrością uwielbienia niż opartej na współodczuwaniu przyjaźni. Czynności konieczne do podtrzymania egzystencji bohaterka sprowadza do niezbędnego minimum. Powoli jednak sytuacja wymyka się spod kontroli...

Czas, w którym toczy się powieść, również wydaje się nieprzypadkowy. To koniec millenium, rok przed zamachem na World Trade Center. Napięcie związane z nadchodzącą katastrofą rzutuje na postrzeganie zmagań bohaterki. Materialnie ciągle jeszcze obecna, ale wydrążona z woli istnienia kobieta staje się egzystencjalnym zombie. Większość jej nieświadomego, bezrefleksyjnego życia toczy się (jak) we śnie. Kompulsywne zakupy, imprezy, przelotne znajomości nawiązywane za pośrednictwem internetowych czatów. Wydarzenia, których się nie pamięta spoza narkotycznego zamroczenia, bo też i nie są tego warte. Choć akcja dzieje się 20 lat temu, książka wydaje się satyrycznym obrazkiem czasów współczesnych, w których prawdziwe doświadczenia zastępują te zapośredniczone poprzez rzeczywistość wirtualną. Takiemu życiu bliżej do snu właśnie, a tym samym do śmierci. Śmierć nie jest tu jasną cezurą, rozmywa się granica istnienia i nieistnienia. Obłożona tą niezawinioną klątwą bohaterka, wykluczona z klubu tych, którzy potrafią żyć, uobecnia ciemność, której nie chcesz zobaczyć. Czy autorka przewidziała dla niej jakąś nadzieję? Zakończenie jest, moim zdaniem, tak niejednoznaczne, że warto samemu się o tym przekonać.

Regał: Powieść historyczna

Stramer / Mikołaj Łoziński, Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2019. - 429, [10] stron ; 21 cm.


Stramer to nazwisko biednej, wielodzietnej rodziny żydowskiej, której losy poznajemy na kartach książki Mikołaja Łozińskiego. Nathan i Rywka wychowują szóstkę dzieci w międzywojennym Tarnowie. Nie jest im łatwo, zwłaszcza że świat zmienia się na gorsze. Ludzie też się zmieniają. Inne są także nastroje polityczne i kulturowe. Narasta nienawiść do Żydów, występują prześladowania, budzi się komunizm. Wszystko zmierza do wojny i już na początku można się domyślać, jak ta historia się skończy. Stramerowie jednak tego nie wiedzą. Żyją własnymi sprawami, pracują, uczą się, marzą, tęsknią, popełniają błędy – monotonna codzienność i nieustające próby polepszenia sobie życia. Poznałam ich wszystkich. Razem i osobno. Wszystkich również polubiłam (ostatnio rzadko tak trafiam). Byłam u nich. Byłam z nimi w różnych, codziennych sytuacjach: przy rodzinnym stole, w kawiarni, pracy, szkole, na pierwszych randkach oraz chwilach bardzo trudnych i dramatycznych. Każdy był inny, miał swoje sprawy, marzenia, doświadczenia życiowe. Aż trudno było mi się z nimi rozstać, kończąc powieść.

Wciągająca historia, pokazująca wojnę i przedwojnie inaczej, moim zdaniem ciszej, bez brutalnych scen i opisów, ale za to w niedopowiedzeniach, by reszta dokonała się w mojej wyobraźni. Może dzięki tym napomknięciom, urwanym scenom i oczywiście zakończeniu Stramer Mikołaja Łozińskiego zostanie w moim sercu. Polecam.

                                                              

"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska