Teresa Stanisz-Cyrys
Dział Bibliografii, Informacji i Promocji WBP w Opolu


Nowości o Śląsku Opolskim –
propozycje do księgozbioru podręcznego


Niepolskie Opolskie: władze polityczne i administracyjne oraz aparat bezpieczeństwa wobec proniemieckich postaw mieszkańców województwa opolskiego (1950-1956) / Adriana Dawid. Wydanie I. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2020, 630 stron: ilustracje, tabele; 23 cm. description Społeczna świadomość historii Śląska bywa różna, nierzadko kształtowana przez rozmaite stereotypy. Po klęsce hitlerowskich Niemiec Śląsk Opolski znalazł się w granicach Polski, a komunistyczna propaganda ochoczo i dumnie podkreślała ten fakt hasłem „Śląsk Opolski zawsze polski”. Dużą część ludności niemieckiej wysiedlono do Niemiec, a pozostali w swoim Heimacie wykazywali różne postawy, nie zawsze zgodne z oczekiwaniami władz. Propolsko zorientowani Ślązacy uznali, że rodzimi mieszkańcy regionu szybko odnajdą się w nowej państwowości i przyjmą w szerszym stopniu polskie wpływy kulturowe. Jednak zmiana granic, co nie dziwi, biorąc pod uwagę zróżnicowanie narodowościowe ludności, nie spotkała się z jednoznacznymi reakcjami. Znaczna grupa Ślązaków, która była labilna narodowo, albo skłaniała się ku niemieckości, przeszła na pozycje proniemieckie, bądź się na nich ugruntowała.
Opracowanie naukowe Adriany Dawid to wnikliwa analiza postaw Ślązaków, którzy nie godzili się z nową sytuacją geopolityczną w trudnych latach stalinowskiego terroru. Autorka ukazuje różnorodność form, w jakich Ślązacy okazywali swe dążenie ku niemieckości, wskazuje też przyczyny i dynamikę tego zjawiska. Opierając się na wielu źródłach, pokazuje reakcje państwa na demonstrowanie proniemieckich sympatii. Książka zawiera wiele opisów i cytatów, które pomogą czytelnikowi zrozumieć poruszany problem oraz poszerzyć wiedzę na temat tamtych wydarzeń i przybliżyć atmosferę tamtych czasów.


Dzieje i tradycje wsi Rozmierz / Róża Witoń. [Nie znana]: [nie znane], 2019. „Nołrod bez swoich dziejów i korzeni traci pień, ze wtórego wyrósł”– takie motto przyświeca autorce książki Dzieje i tradycje wsi Rozmierz. Róża Witoń to miłośniczka lokalnej historii i jej kronikarka. Chcąc ocalić od zapomnienia lokalne obyczaje, wierzenia i gwarę śląską postanowiła wydać książkę, do której napisania wprawiło ją wieloletnie zbieranie materiałów przy okazji przygotowań do 750-lecia wsi i tworzenia lokalnego muzeum. Autorka przybliża nam bogatą historię swojej miejscowości, aby następnie przejść do opisu Rozmierzańskiego Roku Obrzędowego według terminarza roku liturgicznego. Zaczyna więc od adwentu, a kończy na dniu Wszystkich Świętych. Rozmierzanka ciekawie opisuje każdy z okresów, związane z nim obyczaje i wierzenia. Liczne fotografie ilustrują bogate tradycje śląskiej wsi. Autorka okrasza swoje opowieści lokalnymi anegdotami i żartami, co dodatkowo ubarwia poruszane wątki.
W książce znalazło się też miejsce na słownik śląsko-polski, zawierający najpopularniejsze wyrazy gwarowe. W ten sposób dzięki publikacji udało się „zebrać okruchy z życia naszych przodków” i opisać tradycje mieszkańców Rozmierzy.


Śląski tygiel kulinarny / wybór przepisów: Róża Zgorzelska, Barbara Piechaczek, Joanna Cebula. Biedrzychowice: Stowarzyszenie "Odnowa Wsi Biedrzychowice", 2019. 96 stron: fotografie, ilustracje; 20x26 cm. Róża Zgorzelska to gospodyni i pomysłodawczyni Muzeum Wiejskiego Farska Stodoła w Biedrzychowicach. Wspólnie z Barbarą Piechaczek z Powiatowego Muzeum Ziemi Głubczyckiej i Joanną Cebulą z Muzeum Ziemi Prudnickiej dokonały wyboru przepisów odzwierciedlających tradycje kulinarne Śląska Opolskiego. Opolszczyzna to region przenikających się kultur, znalazły się więc tu przepisy określone jako „smaki śląskie”, „smaki góralskie”, smaki kresowe”, a nawet „smaki czeskie”. Receptury pochodzące często ze starych, pieczołowicie przechowywanych zeszytów, doskonale pokazują dziedzictwo kulinarne Ślązaków i ludności napływowej. Co ważne, przepisy są proste, praktyczne i naprawdę warte wypróbowania. Dodatkowym atutem publikacji są zachwycające zdjęcia potraw i wnętrz, wykonane w biedrzychowickim muzeum. Pięknie wydaną publikację otwierają wstępy Róży Zgorzelskiej i dr Barbary Piechaczek, które ciekawie opowiadają o obyczajowości i kulinarnych tradycjach omawianych obszarów. Jest to źródło wiedzy o zwyczajach towarzyszącym poszczególnym porom roku, pochodzeniu danych potraw i sposobach ich przyrządzania w dawnych gospodarstwach. Książka Śląski tygiel kulinarny to uczta dla oka, a przy naszych niewielkich staraniach może stać się równocześnie ucztą dla podniebienia.
                                                              

"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska