Patrycja Mynarek
Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu


O stawaniu się miejscem kultury przyjaznym naturze


Według ogólnych definicji „ekologia” to nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody. Jednak w dzisiejszych czasach obejmuje ona wiele sfer i należy o niej mówić w szerszym kontekście. Teraz należy postrzegać ekologię jako zjawisko interdyscyplinarne, wykorzystujące wiedzę nie tylko z zakresu botaniki czy zoologii, ale także czerpiące z nauk społecznych, filozoficznych, a nawet z marketingu i życia codziennego. Biblioteki mają ogromny potencjał dotarcia z wiedzą na temat ekologii do swoich stałych odbiorów. Potrzeba realizacji działań proekologicznych w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu pojawiła lata temu i ucieleśniła się poprzez realizację Miejskiego Centrum Ekologicznego „Zielona Biblioteka”.

Działalność Miejskiego Centrum Ekologicznego „Zielona Biblioteka” skoncentrowana jest na kształtowaniu „kultury codzienności”, czyli wykorzystaniu aktywności kulturowej i ekologicznej jako narzędzia rozwoju osobowego, wzmacniania więzi społecznych i integracji społeczności lokalnej. W realizacji zadania przyświeca nam dbałość o środowisko, które jest dobrem wspólnym. „Zielona Biblioteka” zakłada działania włączające społecznie, propagowanie właściwego sposobu postępowania względem środowiska i zachowania równowagi przyrodniczej. Realizowane wydarzenia poświęcone są także wkładowi obywateli w ochronę środowiska i twórczego wykorzystania odpadów w sztuce oraz poprawie stanu świadomości ekologicznej mieszkańców Kędzierzyna-Koźla. Organizujemy wydarzenia poświęcone tematyce ekologicznej o globalnym znaczeniu, jak i również lokalnym, miejskim, kędzierzyńsko-kozielskim.
Artykuł prezentuje ekodziałania programowe skierowane do czytelników. Oto kilka ekopraktyk oraz zachęta do poszukiwania sposobów na bycie po stronie natury.

Przyjaciel Przyrody i Książek
Przyjaciel Przyrody i Książek to akcja promująca czytelnictwo w przedszkolach, organizowana przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Kędzierzynie-Koźlu od 2009 roku. Działanie finansowane jest ze środków budżetu miasta przeznaczonych na edukację ekologiczną w ramach Miejskiego Centrum Ekologicznego „Zielona Biblioteka”. Głównym celem akcji jest zachęcenie do wspólnego czytania rodziców z dziećmi, poprzez wypożyczanie w przedszkolach książek o przyrodzie i zwierzętach w specjalnie do tego przygotowanych zielonych plecaczkach. Każdy plecak, oznaczony kolorowym logo, zawiera pięć książeczek o tematyce ekologicznej i przyrodniczej. Realizacja projektu jest możliwa dzięki zaangażowaniu nauczycielek przedszkoli, które jako koordynatorki projektu w swoich placówkach kierują wypożyczaniem książek. W nagrodę za udział w przedsięwzięciu przedszkola otrzymują zestaw książek i gier planszowych o tematyce ekologicznej oraz dyplomy. W ramach działań, oprócz wypożyczania książek, oferujemy przedszkolakom stały udział w spotkaniach i akcjach czytelniczo-ekologicznych oraz tematycznych lekcjach bibliotecznych. Oferta plecaczkowych zbiorów jest na bieżąco uzupełniana o nowości książkowe, a raz w roku podlega inwentaryzacji. W 2020 roku mimo pandemii udział w akcji wzięły 24 miejskie przedszkola, które wspólnie wypożyczyły 15 150 książek o tematyce ekologicznej i przyrodniczej.


Plecaczek


Oficjalna ulotka promocyjna


Nagrody dla przedszkoli biorących udział w akcji Przyjaciel Przyrody i Książek. Fot. Agata Raj

EKOFERIE I EKOWAKACJE
Przerwy od zajęć szkolnych pozwalają na wyjście z ofertą wydarzeń o tematyce ekologicznej do dzieci i młodzieży. Zajęcia są realizowane pod hasłem edukacji ekologicznej, a poprzez różnorodne formy – warsztaty, zajęcia plastyczne, ruchowe, literackie, informatyczne – promują postawy proekologiczne i szerzą wiedzę na temat środowiska. Punktem wyjścia do wszelkich działań jest literatura tematyczna, poświęcona m.in. przyrodzie, ochronie środowiska, lokalnej różnorodności biologicznej, ale także promująca właściwe postawy i bezpieczne zachowania. Działania prowadzone są w całej sieci bibliotecznej, co pozwala na dotarcie z ofertą spotkań ekologicznych do szerokiego grona odbiorców i umożliwia zagospodarowanie wolnego czasu w pobliżu miejsca ich zamieszkania. Bezpłatny i różnorodny program zajęć w ciekawy sposób wypełnia czas wolny młodych ludzi. Tematy zrealizowanych zajęć skierowanych do dzieci to m.in. „Woda źródłem życia – zajęcia plastyczne”, „Piętra lasu – ich fauna i flora”, „Zapylacze – ważni gracze”, „Jestem Jeż. Co o mnie wiesz?”, „Segreguję odpady”, „Up-cykling – co to takiego? „Recyklingowa twórczość”, „Pszczółka pożyteczna przyjaciółka”, „Co w trawie piszczy? – poznajemy faunę i florę z naszych łąk”, „Świecące śnieżynki – zajęcia plastyczne”, „Zielone serca Ziemi, czyli rośliny łąk i lasów – zajęcia ekologiczne ”, „Dbam o siebie, dbam o Ziemię, czyli ekoświadomość.

Światowy Dzień Ziemi
Co roku w ramach obchodów Dnia Ziemi Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu organizuje wielkie wydarzenie plenerowe skierowane przede wszystkim do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Od kilku lat w miejskiej przestrzeni dzieci spotykają się na Piknikach Proekologicznych. Do realizacji zapraszamy zaprzyjaźnione instytucje, m.in. Związek Międzygminny „Czysty Region”, Nadleśnictwo Kędzierzyn, Miejskie Wodociągi i Kanalizację w Kędzierzynie-Koźlu Spółkę z o.o., schronisko dla bezdomnych zwierząt w Kędzierzynie-Koźlu i Muzeum Ziemi Kozielskiej. Dzieci poprzez zabawę integrują się, poznają zasady małego ekologa, dowiadują się, jak prawidłowo segregować odpady oraz rozpoznawać rośliny i zwierzęta z najbliższego otoczenia. Dodatkowo co roku mieszkańcy miasta mają możliwość oddania elektrośmieci i makulatury, w zamian za co otrzymują sadzonki krzewów, drzew czy świeże owoce.


Piknik proekologiczny. Fot. Agata Raj


Piknik proekologiczny. Fot. Agata Raj

Ekologiczna Młodzież
W Oddziale dla młodzieży Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu realizujemy szereg wydarzeń o tematyce ekologicznej. Młodzi ludzie interesują się ekologią, zmianami klimatu i postawami proekologicznymi, dlatego w ramach ekoferii i ekowakacji w bibliotece staramy się organizować interesujące warsztaty ekorękodzieła. Do tej pory uczniowie szkół średnich wzięli udział w zajęciach pisania wierszy z odzysku „Kreatywna dekonstrukcja”, warsztatach „Dreamcatcher” w trakcie, których uczestnicy tworzyli łapacze snów z ekosurowców, warsztatach origami z wykorzystaniem gazet i materiałów z recyklingu, warsztatach ekorękodzieła „Handmade odnawialny”, gdzie uczestnicy tworzyli pudełka ozdobne z ekosurowców. W celu wspierania pasji ekologicznych młodych ludzi, prócz zajęć plastycznych i ekorękodzieła, zorganizowaliśmy m.in. warsztaty przygotowania własnych akcji klimatycznych „Zejdź z kanapy! Jak przekuć ustalenia Szczytu Klimatycznego ONZ w Katowicach w konkretne działania?”, prowadzone przez aktywistę klimatycznego Patryka Białasa. Młodzież opracowała wstępne plany przygotowania akcji mających na celu poszerzanie świadomości społecznej kędzierzynian na temat ochrony środowiska. Z myślą o edukacji ekologicznej młodzieży odbyły się również ekowarsztaty „Globalne śniadanie – moje zero waste”, przeprowadzone przez Fundację Ekologiczną Arka.


Warsztaty Zejdź z kanapy. Fot. Agata Raj

Tydzień Ekologiczny
Każdego roku w listopadzie Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu organizuje wydarzenia w ramach Tygodnia Ekologicznego. Jest to cykl warsztatów, spotkań, zajęć i spektakli skierowanych do różnych grup wiekowych i podejmujących tematykę ekologicznego, naturalnego trybu życia oraz ochrony przyrody i jej zasobów. Zapraszamy podróżników, aby opowiedzieli o ciekawych zakątkach świata oraz autorów książek ekologicznych dla dorosłych i dla dzieci. Do tej pory odwiedzili nas m.in. Przemysław Supernak – podróżnik, fotograf, współtwórca Opolskiego Festiwalu Podróżniczego, Marcin Kozioł – autor książek dla dzieci o Wombacie Maksymilianie, Mikołaj Golachowski – biolog, ekolog, podróżnik, autor książek m.in. „Czochrałem antarktycznego słonia”, Aleksander Doba – podróżnik, kajakarz, autor książki „Olo na Atlantyku”. Do prowadzenia warsztatów ekorękodzieła zapraszamy lokalnych twórców i rzemieślników, jak również pasjonatów. Spotkania odbywają się w okresie przedświątecznym, dlatego ich tematyka często jest związana z zimą i świętami Bożego Narodzenia.

Klub Podróżnika
Klub Podróżnika to przestrzeń do spotkań dla miłośników podróży, w której gościmy zarówno znanych podróżników, jak i mieszkańców miasta i regionu. Nasze zaproszenie przyjęli m.in.: Elżbieta Dzikowska, Marcin Kydryński, Jacek Pałkiewicz, Wojciech Jagielski. Spotkaniom towarzyszą prezentacje fotografii, prelekcje, historie z podróży, a często także wystawy fotografii i eksponatów naszych gości przywiezionych z dalekich krajów. Taka forma pozwala przybliżyć środowiska przyrodnicze i kulturowe z różnych stron świata. Klub podróżnika to inicjatywa stworzona dla ludzi, którzy są ciekawi świata i szukają możliwości zaprezentowania swoich przeżyć i doświadczeń związanych z podróżowaniem po bliskich i dalekich stronach.

Partnerstwo na rzecz ochrony różnorodności biologicznej województwa opolskiego – etap III
Projekt jest realizowany w partnerstwie Gminy Kędzierzyn-Koźle ze Związkiem Międzygminnym „Czysty Region" oraz Miejską Biblioteką Publiczną w Kędzierzynie-Koźlu.
Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu realizuje kampanię edukacyjno-informacyjną na temat wykorzystania lokalnych zasobów przyrodniczych.
W ramach Miejskiego Centrum Ekologicznego „Zielona Biblioteka”, funkcjonującego w MBP w Kędzierzynie-Koźlu, realizowana jest kampania edukacyjno-informacyjna na temat wykorzystania lokalnych zasobów przyrodniczych. Zajęcia skierowane są do poszczególnych grup wiekowych oraz do ogółu społeczności.
W ramach projektu do tej pory zrealizowano:
CYKL MOJA ZIELONA OKOLICA
Obejmujący spotkania autorskie oraz warsztaty dla dzieci i dorosłych na temat ochrony środowiska, lokalnej bioróżnorodności, owadów zapylających, pielęgnacji roślin w ogródkach społecznych, ekowarsztaty z wykorzystaniem m.in. materiałów z recyklingu. W ramach cyklu odbyły się spotkania: inauguracja cyklu i spotkanie przyrodnicze z Teresą i Henrykiem Hadaszami pt. „Przyroda Kędzierzyna-Koźla”, rodzinne warsztaty budowania budek dla ptaków pt. „Budka Plus – tworzymy domy dla ptaków”, którym towarzyszyła prelekcja na temat lokalnych ptaków prowadzona przez Opolskie Towarzystwo Przyrodnicze, spotkanie autorskie z Urszulą Zajączkowską, autorką książki pt. „Patyki, badyle”, warsztaty rękodzieła pt. „Las w słoiku” prowadzone przez Elżbietę Kruk z Pracowni Florystyczno-Ogrodniczej Różany Ogród, spotkanie przyrodnicze „Wieczór z sowami” prowadzone przez Opolskie Towarzystwo Przyrodnicze, podczas którego uczestnicy mieli okazję zobaczyć na żywo sowy, a także obejrzeć prezentację multimedialną o zwyczajach sów.
SPACERY Z LUPĄ
Cykl miał za zadanie przybliżyć znajomość lokalnej fauny i flory oraz uwrażliwić na dbanie o czystość we wspólnej przestrzeni społecznej. Dzieci wyposażone w lupy, mapy i jednorazowe aparaty fotograficzne uczyły się rozpoznawać rośliny i owady z najbliższego otoczenia, fotografować je oraz nanosić miejsce ich występowania na mapie miasta. Zrealizowano 6 wyjść spacerowych oraz 2 spotkania warsztatowe, w trakcie których powstały plansze do wystawy pt. „Zielonym tropem”. Efektem finalnym cyklu „Spacery z lupą” jest wystawa pt. „Zielonym tropem” prezentowana w Filii nr 5, do której plansze wystawowe przygotowywały dzieci w trakcie wakacji z zebranych materiałów i fotografii wykonanych w ramach cyklu „Spacery z lupą”.


Spotkanie Wieczór z sowami. Fot. Klaudia Jurczyk


Warsztaty rodzinne Budka Plus. Fot. Klaudia Jurczyk

EKOLOGIA W DOBIE PANDEMII
Jak wszystkie biblioteki w kraju, również Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu w 2020 roku przeniosła swoją działalność kulturalną i edukacyjna do przestrzeni Internetu. Ze względu na stan epidemii i wynikające z niego obostrzenia zaoferowaliśmy naszym czytelnikom możliwość poszerzenia kontaktu z kulturą za pomocą Internetu, w tym przede wszystkim social mediów. Filmy, spotkania na żywo, relacje ze spotkań publikowane były na fanpage’ach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu na portalu społecznościowym Facebook oraz na kanale na YouTube.


Spotkanie autorskie z Urszulą Zajączkowską. Fot. Klaudia Jurczyk

Mając na uwadze rangę, jaką przykładają mieszkańcy Kędzierzyna-Koźla do prowadzonej przez nas edukacji ekologicznej, nadal prowadzimy spotkania w ramach „Zielonej Biblioteki”, z tą różnicą, że zamiast stacjonarnie spotykamy się online.
W ramach spotkań online oferujemy szereg filmów i transmisji skierowanych do odbiorców w różnym wieku. Oto kilka przykładów.

Ekowakacje online
Oprócz zajęć stacjonarnych Miejska Biblioteka Publiczna w Kędzierzynie-Koźlu dwa razy w tygodniu na swoim fanpage’u na portalu Facebook oraz kanale na YouTube zamieszczała filmiki z ekologicznymi warsztatami plastycznymi dla dzieci. W ten sposób biblioteka wyszła naprzeciw oczekiwaniom rodziców, których dzieci z różnych przyczyn nie mogły brać udziału w zajęciach stacjonarnych, angażując je do twórczej pracy. Ciekawą alternatywę dla tradycyjnych warsztatów online stanowiły „Wakacyjne wędrówki z Myszką Tosią”. Były to zajęcia edukacyjne w formie filmów i fotozagadek. Celem zajęć było rozbudzenie zainteresowania światem przyrody oraz kształtowanie właściwego i opiekuńczego stosunku do roślin, zwierząt i różnorodnych form krajobrazu. Filmy i fotozagadki realizowane były w polskich Parkach Narodowych lub w ciekawych przyrodniczo rejonach Polski. Warsztatom towarzyszyło czytanie fragmentów książek z serii „Wyprawy żubra Pompika” i zajęcia plastyczne.

Warsztaty plastyczne online
Warsztaty o tematyce ekologicznej miały na celu wzrost świadomości ekologicznej oraz wykształcenie indywidualnej odpowiedzialności za stan środowiska. Dzięki niekonwencjonalnym formom zajęć chcieliśmy wzbudzić w najmłodszych ciekawość, pasję i chęć odkrywania tak, aby przygotowane zajęcia stały się alternatywną formą spędzania wolnego czasu. Przygotowany program zachęcał do aktywności twórczej oraz uświadamiał związek między codziennymi decyzjami a stanem otaczającej przyrody. Główną ideą warsztatów było rozwijanie uzdolnień i zainteresowań artystycznych dzieci oraz ich wrodzonych możliwości twórczych. W toku różnorodnych działań plastycznych dzieci mogły rozwijać wyobraźnię oraz umiejętności posługiwania się różnymi technikami plastycznymi. Część warsztatów opierała się na postaciach z czytanych tekstów literackich. Zdjęcia wykonanych prac rodzice i nauczyciele zamieszczali w komentarzach lub przesyłali na pocztę email.

Co słychać w świecie przyrody
Zajęcia online „Co słychać w świecie przyrody” miały charakter edukacyjny. Ich celem było zapoznanie dzieci z wyglądem oraz sposobem życia roślin i zwierząt z najbliższego otoczenia, kształtowanie umiejętności dostrzegania piękna w zjawiskach przyrodniczych, kształtowanie umiejętności obserwowania rzeczywistości przyrodniczej oraz uwrażliwianie na zło wyrządzane w przyrodzie. Część zajęć była realizowana w naturalnych środowiskach (łąka, las, jezioro). Uzupełnieniem warsztatów były zajęcia plastyczne oraz czytanie fragmentów książek.
Zdjęcia wykonanych prac rodzice i nauczyciele zamieszczali w komentarzach lub przesyłali emailem

Klub Podróżnika Online
Jesienią 2020 roku spotkania odbyły się już za pomocą social mediów. Transmitowane na Facebooku Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu były m.in. spotkanie „Widzi mi się trip” z Karoliną Jonderko, spotkanie z Alicją i Jędrzejem Łukowskimi „Bajkał – w krainie lodu”, spotkanie z Karoliną Chmielowiec i Moniką Staśkiewicz, które przygotowały prezentację „Camino de Santiago – jeden cel, dwie dziewczyny, trzysta kilometrów pieszo, setki uśmiechów i tysiące łez”.

Tydzień Ekologiczny Online
Tydzień Ekologiczny odbył się w dniach 16-20 listopada 2020 roku, w przestrzeni Internetu i social mediów. Gościem spotkania online była podróżniczka Karolina Jonderko, członkini pierwszej polskiej, kobiecej drużyny, która wzięła udział w „Mongol Rally”. Pokonując wszystkie rodzaje dróg, lasy, góry, stepy, pustynie, rzeki, dojechała na metę w Ułan Ude. W ramach akcji opublikowano zajęcia online o tematyce proekologicznej dla dzieci. Była to m.in. lekcja biblioteczna o segregacji odpadów, czytanki ekologiczne online oraz warsztaty plastyczne z tworzenia ekologicznych ozdób choinkowych.

Działalność Miejskiego Centrum Ekologicznego „Zielona Biblioteka” obejmuje spotkania autorskie i warsztaty dla dzieci i dorosłych wspierające postawy proekologiczne na temat. ochrony powietrza i środowiska, naturalnych zasobów, poszanowania zwierząt, idei Zero Waste. W kręgu zainteresowań znajdują się treści z zakresu edukacji globalnej, regionalnej, obywatelskiej i prozdrowotnej. Dużą część tematów stanowią kwestie dotyczące ekologii oraz upowszechniające i propagujące działania prośrodowiskowe. Wszystkie wydarzenia mają na celu podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta Kędzierzyn-Koźle oraz edukowanie odbiorców w zakresie ekologii. Edukacja jest ważną misją Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu i choć nacisk kładziony jest na kulturę, to prowadzone działania związane są z jedną z najważniejszych dziedzin życia – ekologią. Realizacja działań edukacyjnych zmierza do wzmacniania poczucia współodpowiedzialności za środowisko i podnoszenia świadomości ekologicznej wśród lokalnej społeczności. Warto też zaznaczyć, że działania ekologiczne mają ogromny potencjał promocyjny, co wzmacnia pozytywny wizerunek biblioteki jako miejsca troszczącego się o dobro otoczenia i planety. Im bardziej pozytywny wizerunek, tym większe zaufanie społeczne, większy wpływ i moc pozytywnego oddziaływania.

                                                              

"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska