Monika Wójcik-Bednarz
WBP Opole
Biblioteka Austriacka Österreich-Bibliothek


19. Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim
w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu


O czym nie wspominamy …

Program 19. Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim otwiera Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu – Biblioteka Austriacka – Österreich-Bibliothek spotkaniem z Christiane Hoffmann, autorką książki Alles, was wir nicht erinnern. Zu Fuß auf dem Fluchtweg meines Vaters [Wszystko, o czym nie wspominamy. Pieszo śladami ucieczki mojego ojca]. W Niemczech książka Christiane Hoffmann wydana w tym roku w wydawnictwie C.H. Beck znajduje się na liście bestsellerów Spiegla, otrzymała wiele pozytywnych recenzji, a autorka zapraszana jest na szereg spotkań. Marzeniem autorki jest zaprezentowanie swojej książki także w Polsce. Dzięki wsparciu wspomnianego wydawnictwa z Monachium spotkanie z Christiane Hoffmann odbędzie się 2 października 2022 r. o godz. 17.00 w nowo otwartej agendzie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu – Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczym Niemców w Polsce, mieszczącym się przy ul. Szpitalnej 11 w Opolu. Spotkanie prowadzone przez Monikę Wójcik-Bednarz tłumaczone będzie symultanicznie na język polski oraz transmitowane będzie na kanałach www.youtube.com/tsknskgd, www.facebook.com/DeutscheMinderheitInOppeln oraz www.facebook.com/bibliotekaaustriackawopolu



Historia książki umiejscowiona jest na terenie Śląska i Niemiec, ale jej początek ma miejsce w miejscowości Różyna, małej wiosce w gminie Lewin Brzeski w województwie opolskim na pograniczu z Dolnym Śląskiem, do 1945 roku noszącą nazwę Rosenthal. To właśnie stąd w styczniu 2020 r. wyrusza pieszo poprzez pola i lasy w kierunku Niemiec Christiane Hoffmann, wieloletnia dziennikarka “Frankfurter Allgemeine Zeitung” i “Der Spiegel”, a od stycznia 2022 r. pełniąca funkcję zastępcy rzecznika rządu federalnego Niemiec. Nasuwa się pytanie, skąd pomysł na samotną wędrówkę trasą liczącą 550 kilometrów? Otóż autorka postanowiła przejść drogę, którą jej ojciec będąc 9-letnim chłopcem, uciekł zimą 1945 r. z rodziną oraz innymi mieszkańcami wioski przed Armią Czerwoną. Ucieczka odcisnęła piętno na jego życiu. Pozostała raną, a Christiane Hoffmann śledzi historię swoich przodków i goi blizny – ojca i swoje. Jest córką dwojga dzieci uchodźców. Jej przodkowie ze strony ojca pochodzą ze Śląska, a rodzina matki z Prus Wschodnich. Ojciec uciekł ze Śląska na początku 1945 r. Po śmierci ojca Christiane wraca do Rosenthal, czyli do Różyny i podąża tą samą drogą na zachód. Przedziera się przez burze gradowe i bagniste lasy, siedzi w kościołach, kuchniach i izbach. Prowadzi rozmowy – z obcymi ludźmi i z sobą, szukając śladów historii. W swojej wędrówce odkrywa na nowo pozostałości historii, przenosząc pamięć o ucieczkach i wypędzeniach do czasów współczesnych. Efektem wędrówki jest książka, której tytuł w języku polskim brzmi dwuznacznie Wszystko, czego nie pamiętamy albo o czym nie wspominamy. Pieszo śladami ucieczki mojego ojca. Jest to bardzo osobista, literacka książka o ucieczce i domu, o okropnościach wojny i o tym, co wypieramy, by przetrwać. Co dziś pozostało z losu ucieczki? Jak radzą sobie z przeszłością rodziny i społeczeństwa Niemcy, Polacy i Czesi? Książka Christiane Hoffmann przenosi pamięć o ucieczce i wysiedleniu do XXI wieku, łączy historię jej rodziny z losami kraju, relacje świadków ze spotkaniami na jej drodze. Książka jest nie tylko relacją z podróży, ale i kroniką rodzinną, tekstem zarówno bardzo osobistym, jak i wysoce literackim, w którym nie brakuje radości, smutku, ale i humoru.

Uchodźcy są wśród nas

Także 2 października br. po spotkaniu z Christiane Hoffmann otwarta zostanie dwujęzyczna wystawa „Obcy w swoim domu. O wykorzenieniu i utracie ojczyzny na przykładzie Śląska” / „Zu Hause und doch fremd. Vom Umgang mit Entwurzelung und Heimatverlust am Beispiel Schlesien“.



Ekspozycja przygotowana została przez Haus Schlesien w Königswinter we współpracy z Muzeum Ceramiki w Bolesławcu, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Muzeum Powiatowym w Nysie oraz Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej. Autorzy wystawy chcą pokazać, że utrata ojczyzny, wykorzenienie i trudne początki życia w obcym otoczeniu pozostawiły ślady zarówno po niemieckiej, jak i po polskiej stronie. Częściowo są one obecne aż do dzisiaj. Na wystawie można tropić te ślady i dowiedzieć się, jak wyglądała sytuacja wypędzonych ze swoich rodzinnych stron, jak radzili sobie oni z utratą ojczyzny, biedą i osobistym odrzuceniem. Zamiarem autorów wystawy jest chęć uniknięcia jednowymiarowego traktowania tematu, a poprzez kilkakrotną zmianę perspektywy uzmysłowienie widzowi, jak wielowarstwowa jest ta tematyka – jak pisze Silke Findeisen, pomysłodawczyni i redaktorka katalogu wystawy wydanego w 2016 r. przez Haus Schlesien.
Prezentowana ekspozycja w Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczym Niemców w Polsce dostępna będzie do 30.12.2022 r., od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-16.00.

Wielojęzyczność pogranicza

W dniu 14.10.2022 r. o godz. 18.00 w WBP Opole – Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczym Niemców w Polsce będzie miała miejsce projekcja wielojęzycznego, duńskiego filmu z niemieckimi napisami Der Krug an der Wiedau z 2021 r.



To humorystyczny film kryminalny, który ukazuje wytyczanie granic w 1920 r. na niemiecko-duńskim pograniczu i podkreśla mentalność mieszkańców zachodniego wybrzeża. W fikcyjnym miejscu Krug (co znaczy dzban lub kufel) na zachodnim wybrzeżu Szlezwiku, położonym bezpośrednio nad rzeką Wiedau, a więc na granicy niemiecko-duńskiej, mówi się pięcioma językami: duńskim, synnejskim, fryzyjskim, w dialekcie dolnoniemieckim oraz języku niemieckim. Wielu jego stałych bywalców posługuje się wszystkimi tymi językami przynajmniej w stopniu biernym. W ten sposób przy ladzie i przy stoliku panuje plątanina językowa, która przyjezdnym przypomina wieżę Babel, ale dla miejscowej ludności jest oczywistością, która narastała w regionie na przestrzeni wieków, i w którym Jütten, Fryzowie i Niemcy dzielą się tym samym wiejskim dzbanem. W całej Unii Europejskiej różnorodność językowa na tak wąskiej przestrzeni stanowi absolutny unikat i ukazuje bliską więź historyczną i kulturową dawnego Księstwa Szlezwiku ponad granicą niemiecko-duńską. W filmie podkreślono nie tylko ową wyjątkowość językową, ale i kulturową regionu przygranicznego. Film został wyprodukowany przez Et Nordfriisk Teooter i Bund Deutscher Nordschleswiger. Reżyserem jest Gary Funck, a producentem Uffe Iwersen. Obraz uzupełniony został niemieckimi i duńskimi napisami.

Niemcy oraz Szwajcaria, znane i nieznane

Z myślą o uczniach różnych typów szkół Biblioteka Austriacka przygotowała prelekcje poruszające różne aspekty kultury krajów niemieckiego obszaru językowego „Deutschland (un)bekannt czyli Niemcy znane i nieznane” to tytuł prelekcji edukacyjnej prezentującej w języku niemieckim wybrane, aktualne informacje dotyczące zachodniego sąsiada. Spotkanie odbędzie się w 3 października br., czyli w święto państwowe – Dzień Zjednoczenia Niemiec, o godz. 10.00 w Bibliotece Austriackiej. Udział w spotkaniu wymaga wcześniejszego zgłoszenia.

Prelekcja „Jugendsprache in deutschsprachigen Ländern” / „Język młodzieżowy w krajach niemieckiego obszaru kulturowego” zaplanowana na 10.10.2022 r. o godz. 18.00 w Bibliotece Austriackiej weźmie na warsztat rozwijający się dynamicznie z każdym pokoleniem język młodzieżowy, który ma na celu odróżnienie się od innych grup społecznych, często od rodziców lub osób sprawujących władzę. Sposób, w jaki młodzież komunikuje się z sobą, zależy od wielu czynników: czasu dorastania, statusu społecznego, środowiska, wychowania, a także skłonności i zainteresowania młodych ludzi. Równie ważne są globalizacja i międzykulturowość. Język młodzieżowy staje się także coraz bardziej podatny na słownictwo z dziedziny technologii cyfrowych. Bardzo ważną rolę odgrywa w nim przesad, humor, fuzje słów. Duży wpływ na słownictwo młodego pokolenia w szczególności mają media społecznościowe i komunikatory.

Poznaj Szwajcarię!

W cyklu Poznaj Szwajcarię! prezentowane będą zagadnienia związane z językiem i kulturą kulinarną Szwajcarii. Podczas prelekcji „Niemiecki vs. Dialekt szwajcarski Deutsch vs. Schweizerischer Dialekt” spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy w Szwajcarii mówi się po niemiecku? Trzeba wiedzieć, że w wielu regionach tego pięknego kraju mówi się dialektem Schwyzerdütsch, a ten różni się znacznie od języka niemieckiego nauczanego w szkole. Podczas prelekcji wygłoszonej w dniu 5.10.2022 r. o godz. 18.00 w Bibliotece Austriackiej porównamy obydwa na wybranych przykładach.

Tematem przewodnim spotkania planowanego na 19.10.br. będą „Kulinarne specjały ze Szwajcarii”, która słynie nie tylko z czekolady czy serów. Kuchnia szwajcarska jest ściśle związana z kuchnią niemiecką, francuską i północnowłoską. Jest bardzo zróżnicowana pod względem regionalnym, ale wiele potraw przekroczyło lokalne granice i są spożywane w całej Szwajcarii. Szczegóły poznać będzie można podczas prelekcji w języku niemieckim zaplanowanej na godz. 18.00 w Bibliotece Austriackiej. Udział w spotkaniach wymaga zgłoszenia ze względu na ograniczoną ilość miejsc.

Legendy dla dzieci

„Pozwól mi zrobić to samemu! O słynnej reformatorce szkolnictwa Marii Montessori” to prelekcja przygotowana z myślą o dzieciach, ponieważ dla nich skierowane są założenia pedagogiki Montessori. Bohaterka dorastała sto pięćdziesiąt lat temu we Włoszech, w czasach, gdy dziewczęta nie miały dostępu do takiego samego wykształcenia jak chłopcy. Matka wspierała marzenia córki i tak Maria została pierwszą kobietą we Włoszech, która studiowała medycynę. Później założyła własne szkoły o rewolucyjnej filozofii i zmieniła życie wielu dzieci. Spotkanie odbędzie się w Bibliotece Austriackiej w dniu 18.10.2022 r. o godz.10.00.

Przybliżeniu owianej licznymi legendami postaci najbardziej znanego niemieckiego pirata, Klausa Störtebekera, poświęcone będzie spotkanie w dniu 20.10.2022 r. o godz. 10.00. Opowiemy historię korsarza, który żył w XIV wieku i zaliczany jest do grona najbardziej budzących grozę kapitanów statków pirackich swoich czasów. Dziś jego pomnik zobaczyć można w hamburskiej dzielnicy HafenCity. Przybliżymy także najbardziej znane opowieści o postaci legendarnego karkonoskiego Liczyrzepy, który przedstawiany jest jako duch górski albo kapryśny bóg pogody. „Liczyrzepa albo legenda o Duchu Gór z Karkonoszy” to spotkanie przygotowane na 28.10.2022 r. o godz. 10.00 z myślą o dzieciach dla dzieci.

Udział w spotkaniach jest nieodpłatny, ale w większości z nich wymagana jest wcześniejsza rejestracja pod numerem telefonu Biblioteki Austriackiej: 77 4747085 lub adresem mailowym ba@wbp.opole.pl Szczegółowy program wydarzeń 19. Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu znajduje się na stronie Biblioteki Austriackiej – Österreich-Bibliothek www.ba.wbp.opole.pl



                                                              

"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska