Mirosława Koćwin
Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna w Strzelcach Opolskich


Konserwacja cennych starodruków Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu w 2022 roku
Część I




Trwa „Konserwacja XVI-wiecznych zabytków piśmiennictwa ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu” realizowana w ramach Programu: „Wspieranie działań muzealnych”, „Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego”. Zadanie dofinansowane przez Samorząd Województwa Opolskiego.

Biblioteka zgromadziła cenne dla dziedzictwa kulturowego zbiory zabytkowe, które przechowywane są w Zamku w Rogowie Opolskim. Zachowały się w różnym stanie. Wiele z nich trafiło do WBP z uszkodzeniami spowodowanymi nie tylko przez upływ czasu i dawnych czytelników, ale również wilgoć, grzyby oraz owady pozostawiły ślady niszczącej działalności. W trosce o zbiory w Bibliotece dokonywane są cykliczne przeglądy starodruków, grafik, map i rękopisów, a najbardziej z nich zagrożone poddaje się selekcji. Wydzielone zbiory czekają na interwencję lekarza-konserwatora. Czasami czekają długo…
Na leczenie chorych zbiorów opolska książnica pozyskuje środki z MKiDN oraz, co miało miejsce już dwukrotnie, z funduszy europejskich. Ważne jest również dofinansowanie ze strony Samorządu Województwa Opolskiego. W tym roku do konserwacji przekazano pięć pochodzących z XVI stulecia starodruków:

Petrus de Palude (1277-1342) – francuski dominikanin, teolog, kaznodzieja i filozof.
Thesauri Novi (Ut Vulgo Vocatur) sermones Quadragesimales: nunc demum à docto quodam Theologo ita recogniti, Coloniae: apud Melchiorem Nouesianum, 1541.


Stan księgi przed konserwacją


Blok księgi przygotowany do szycia

Marsilius Hippolytus (1451-1529) – włoski prawnik (doktor obojga praw), wykładowca z Bolonii. Practica causarum criminalium, [Colonia Agrippina]: [Joannes Gymnicus], [1581].


Stan księgi przed konserwacją


Karty księgi ułożone w składki przed zszyciem

Thoming, Jakob (1524-1576) – saski prawnik, profesor, radny miasta Lipska.
CL. I. C. Iacobi Tomingii Collegii Iuridici in Academia Lipsensi Praesidis Ordinarii Decisiones Quaestionum illustrium… Lipsiae: [Typis Voegelianis], 1579.


Stan księgi przed konserwacją


Konserwacja oprawy

Prierias Silvester (1456-1523) – włoski dominikanin, przeciwnik Marcina Lutra.
Aurea Rosa super Evangelia. Aurea Rosa preclarissimam totius…, Florentini: Jacobi et Francisci de Giuncta, 1536.


Stan oprawy przed konserwacją


Skóra oprawy przed konserwacją

Dante (1265-1321) – włoski poeta, filozof, polityk. La Comedia Di Dante Aligieri Con La Nova Espositione di Alessandro Vellutello, in Vinegia: per Francesco Marcolini, 1544.


Stan przed konserwacją


Karty księgi w trakcie kąpieli

Od czerwca 2022 roku w warszawskiej pracowni trwa ich konserwacja. Badania czystości mikrobiologicznej wykazały, że wszystkie starodruki muszą być poddane dezynfekcji tlenkiem etylenu. Po dezynfekcji przystąpiono do kolejnych prac nad zbiorem starodruków. Dwa z nich konserwowane są „na bloku”, czyli bez demontażu ksiąg, a zacieki na kartach papieru usuwane są przy zastosowaniu wilgotnych przekładek i kompresów. Natomiast trzy starodruki zdemontowano, rozłożono na składki i karty, które po wstępnym oczyszczeniu zostały wykąpane i wzmocnione strukturalnie metylocelulozą. Jeszcze przed przystąpieniem do zabiegów mokrych wykonano próby odporności pieczątek oraz zapisków na rozpuszczalniki. Przedarcia papieru są sklejane, a same karty prostowane pod obciążeniem. Przed zszyciem składki ksiąg zostaną przekazane do digitalizacji. Do Opola starodruki powrócą w ochronnych futerałach i pudłach z miękką wyściółką zabezpieczającą oprawy przed przetarciem powierzchni. Po konserwacji starodruki odzyskają swoje dawne walory estetyczne. Przebieg prac konserwatorskich zostanie utrwalony w dokumentacji fotograficznej i opisowej, a cyfrową wersję starodruków udostępniać będzie Opolska Biblioteka Cyfrowa. Po konserwacji księgi prezentowane będą na wystawie starodruków szesnastowiecznych „Bo nie jest światło, by pod korcem stało”. Konserwacja księgozbioru zabytkowego dokumentującego przeszłość umożliwi czytelnikom wykorzystanie go do celów badawczych i poznawczych. Jednocześnie Biblioteka zabezpieczy dla obecnych i przyszłych odbiorców cenne dla dziedzictwa europejskiego starodruki. W zamku w Rogowie Opolskim, przechowywane w odpowiednich warunkach (wilgotność i temperatura), przez kolejne stulecia służyć będą miłośnikom tego, co minęło, a przecież ciągle trwa.

                                                              

"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska