Nr 3/2017 (LXI) ISSN 2083-7321




Małgorzata Pindera
Dział Udostępniania Zbiorów WBP w Opolu

Audiobooki z bibliotecznej kolekcji


Krąg / Dave Eggers
Katowice : Wydawnictwo Sonia Draga, 2015.
1 płyta CD (18 godz.)
Tyt. oryg.: The circle
Czyta Krzysztof Plewako – Szczerbiński.
Nagranie w formacie mp3.

Pomarańczowa, przyciągająca uwagę okładka, film na podstawie powieści w reżyserii Jamesa Ponsoldta, rekomendacje z najpoczytniejszych światowych gazet (Vanity Fair, The Wall Street Journal) – zachęciły mnie do sięgnięcia po międzynarodowy bestseller Dave'a Eggersa pt. Krąg.

Autor urodził się w 1970 r. Dorastał w pobliżu Chicago. Napisał m.in. Wstrząsające dzieło kulejącego geniusza, My to mamy speeda!, Co to za coś, Dzikie stwory oraz Hologram dla króla. Jest laureatem m.in. niemieckiej Albatross Prize, National Magazine Award oraz American Book Award. Jego utwory nominowane były również do Nagrody Pulitzera czy National Book Critics Award. Dave Eggers mieszka z rodziną w północnej Kalifornii.

Krąg powstał w 2013 r.

Głowna bohaterka powieści, Mae Holland, otrzymuje wymarzoną pracę w międzynarodowej korporacji – Circle. Nowoczesność, rozmach, przestrzeń, szeroki pakiet usług dla pracowników, darmowy i kompleksowy system opieki zdrowotnej, zajęcia sportowe, liczne atrakcje, bankiety, całonocne imprezy integracyjne... Brzmi obiecująco! Z czasem jednak dowiadujemy się, jaką cenę płacić trzeba za te wszystkie „atrakcje”. Stawka jest wysoka. Jest nią życie osobiste i prywatność nie tylko głównej bohaterki, pracowników firmy, ale i coraz szerszych (nomen omen) kręgów społecznych.

Z czasem okazuje się, że to co wydawało się pracą marzeń staje się koszmarem.

Od tej chwili bądź świadoma, że obecność na portalu społecznościowym i wszystkich powiązanych z nim kontach... to jeden z powodów, dlaczego tu jesteś. Uważamy, że twoja obecność w sieci stanowi integralną część twojej pracy. To wszystko się ze sobą wiążę.

Pracownicy firmy oprócz tego, że muszą zaznaczać swoją obecność na różnego rodzaju portalach społecznościowych, zobligowani są do tego, by udostępniać wszystkim swoje dane, informacje, zdjęcia, prywatną korespondencję a nawet informacje o stanie zdrowia. W założeniu chodzi o to, by każdy miał dostęp do wszelkich możliwych informacji umieszczanych później w wirtualnej chmurze, globalnej bazie danych. Co ciekawe wielotysięczna „załoga” Kręgu nie sprzeciwia się, nie stawia oporu, nie kontestuje zastanej rzeczywistości. Wręcz przeciwnie: bardzo entuzjastycznie reaguje na te wszystkie pracownicze wymogi. Z zapałem opiniuje usługi i produkty na portalach społecznościowych. Euforycznie udostępnia swoje najbardziej wrażliwe dane i upublicznia swoje najbardziej osobiste doświadczenia, intymne przeżycia.

Firma dąży do zdobycia monopolu. Do tego, by wymusić na wszystkich ludziach „przejrzystość” czyli zgodę na bycie monitorowanym, „widzianym”, non-stop kontrolowanym. Zmierza do tego, by wszyscy mieli dostęp do każdego, żeby powstał taki globalny „Big-Brother” o zasięgu ogólnoświatowym. Wszystko to dzieje się w imię pozornie szczytnych ideałów:

- A jeśli wszyscy będą obserwowani...
- Wtedy nie będzie przestępczości. Żadnych morderstw, porwań i gwałtów. Żadnych zaginionych osób. Koniec z prześladowaniem dzieci (…).

Jeden z „mędrców”, głównych założycieli firmy dąży do tego, by domknąć Krąg – tzn. wcielić w życie ideę polegającą na tym, by wszyscy mieli nieograniczony dostęp do wszystkich i całej ich wiedzy. Wierzy bowiem, że otwartość, ów pełny i nieprzerwany dostęp do wszystkich ludzi, pomoże światu. Uważa, że wszystkie informacje, osobiste lub nie powinny być wszystkim znane ponieważ wiedza jest wspólną własnością i nikt nie może jej posiadać dla siebie.

***
Jak skończy się ta książka? Czy Mae uświadomi sobie, że jej kariera zawodowa ewoluuje w niepokojący sposób? Czy dostrzeże niebezpieczeństwo wynikające z zatarcia granicy między życiem prywatnym a zawodowym? Czy uda jej się wyrwać z Kręgu? Odsyłam to audiobooka w interpretacji Krzysztofa Plewako - Szczerbińskiego.

Po zakończeniu lektury poczułam ulgę. Ulgę, ponieważ:

  • rzeczywistość przedstawiona w książce to na szczęście tylko fikcja,
  • inwigilacja i "info-komunizm" (w dobie mediów społecznościowych) jeszcze nie zawładnęły światem,
  • możemy decydować o tym, co komu udostępniamy, decydować o tym, z kim się dzielimy naszym światem,
  • mamy prawo do prywatności, tajemnic, sekretów,
  • nie każdy ma dostęp do naszych myśli, uczuć, przeżyć, doświadczeń.
Doznałam ulgi, ponieważ w każdej chwili możemy się wylogować z wirtualnego świata, wyjść z Sieci, zdezaktywować konto na portalu społecznościowym i po prostu żyć! Doświadczać rzeczywistości w sposób całkowicie indywidualny. Funkcjonować bez konieczności, nieustannego monitorowania i śledzenia „dokonań” i aktywności innych osób. Żyć bez przymusu informowania reszty świata o tym, co się zjadło, gdzie się było, co się czuło, co kupiło, co zobaczyło. Poczułam ulgę, ponieważ (póki co) monitoring i kontrola mają jeszcze jakieś granice.

Po lekturze książki nasuwają mi się skojarzenia z futurystycznymi antyutopiami: Rokiem 1984 Georgea Orwela i Nowym wspaniałym światem Aldousa Huxley'a.

I na koniec - fragment piosenki Muńka Staszczyka pt. Skomplikowany (Nowy Świat), która w jakiś sposób koresponduje z treścią utworu i moimi odczuciami po lekturze książki:

Skomplikowany Nowy Świat,
Cybernetycznie woła
25 milionów wejść, zupełnie wali mnie
Nie jestem nigdzie, z wami tez
Cybernetyczna d**a
Lekarze zaszczepili mnie
nie kontaktuje się .

   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska