Nr 4/2017 (LXI) ISSN 2083-7321




Anna Pietrzkiewicz, Anna Malicka
Dział Wspomagania Procesów Bibliotecznych WBP w Opolu

Warsztaty Innovative Libraries w ramach konferencji Digital Cultures w Bibliotece Narodowej w Warszawie
(27 września 2017 r.)


27 września w ramach konferencji Digital Cultures odbyły się warsztaty poświęcone nowym technologiom związanym z udostępnianiem zdigitalizowanych zbiorów oraz działaniem bibliotek cyfrowych. Spotkanie przeznaczone było dla przedstawicieli instytucji kultury, naukowców i studentów działających w kręgu humanistyki cyfrowej, branży IT, deweloperów oprogramowania, kolekcjonerów oraz wszystkich zainteresowanych zastosowaniem nowych technologii w kulturze i nauce. Dyskusja była możliwa dzięki współpracy Biblioteki Narodowej oraz Instytutu Adama Mickiewicza, głównego organizatora konferencji Digital Cultures. Wzięli w nim udział specjaliści z instytucji skupionych w konsorcjum IIIF (International Image Interoperability Framework, strona projektu: iiif.io), m.in. Bibliotheque nationale de France, Bodleian Library i Stanford University Libraries. Przedstawione zostały również rozwiązania wdrażane w bibliotece cyfrowej Polona oraz plany rozwojowe związane z projektem Omnis.


Jako pierwszy w tematykę IIIF wprowadził uczestników Andrew Hankinson z Bodleian Library (www.bodleian.ox.ac.uk). Głównym celem konsorcjum jest wypracowywanie metod pozwalających na zwiększenie dostępności i ułatwienie wykorzystania wysokiej jakości obrazów cyfrowych w sieci – skanów materiałów bibliotecznych i muzealnych. Opracowane przez nich rozwiązania zwiększają komfort pracy użytkowników, którzy mogą korzystać z wysokiej jakości narzędzi do przeglądania (technologia Open Seadragon, która pozwala na płynne powiększanie obrazu i charakteryzuje się wysoką wydajnością), obróbki, porównywania (przeglądarka Mirador) i adnotacji obiektów cyfrowych, w tym także obiektów 3D (Universal Viewer). Presentation API to standard zapytań i odpowiedzi, umożliwiający otrzymanie informacji o danym zbiorze, jego strukturze, liście plików i ich miejscu w kolekcji, dostępnych transkrypcjach (manifest zapisany w formacie JSON). Zwracana przez API odpowiedź może być przetworzona do przystępnej dla użytkownika postaci za pomocą przeglądarki (Mirador, OpenSeadragon i in.). Image API odwołuje się do id konkretnego pliku (informację pobiera z manifestu), poprzez zmianę poszczególnych elementów URL umożliwia dynamiczny podgląd obiektu: powiększanie, obracanie, zmianę koloru.

Kolejna prelegentka, Sonia Wronkowska z Biblioteki Narodowej, opowiedziała o aktualizacji Polona 3.0 przewidzianej na 2.10.2017 r. Strona polona.pl oparta jest na technologii Open Seadragon z przeglądarką Malaxy Dragon. Nowością będzie dostęp do nowej kolekcji — instytucji, które udostępniły swoje zbiory Polonie. Możliwe też będzie przeszukiwanie kolekcji czasopism według określonej daty wybieranej za pomocą narzędzia, jakim jest kalendarz. W Projekcie Długosz możliwe jest za pomocą przeglądarki Mirador porównywanie dwóch stron różnych publikacji „Roczników” polskiego kronikarza w jednym oknie.

Matthieu Bonicel z Bibliotheque Nationale de France (www.bnf.fr) opowiedział o innowacjach wprowadzonych w bibliotekach cyfrowych Gallica i Biblissima dzięki udziałowi w IIIF. Oprócz przeglądania obrazów w wysokiej jakości możliwe jest także ich modyfikowanie (powiększanie, obracanie, zmiana jasności, konwersja kolorów), zapisywanie wybranych fragmentów w systemie „drag and drop” jako JPG. Niektóre z publikacji są dostępne w formacie EPUB, jak również w transkrypcji głosowej. Sporym ułatwieniem dla przeszukujących wirtualne zbiory jest również możliwość zapisania raportu z wyszukiwania tekstowego w formie PDF lub CSV. BnF przywiązuje również wagę do popularyzacji dziedzictwa narodowego poprzez włączenie go w obieg kultury masowej dzięki stronie gallica.lol umożliwiającej tworzenie internetowych memów za pomocą obrazków z zdigitalizowanych zbiorów. Platforma Biblissima (www.biblissima-condorcet.fr), gromadząca zbiory ze średniowiecza i renesansu, umożliwia porównywanie ich w przeglądarce Mirador, a także przeglądanie pod kątem ich miejsca publikacji w obrazowej formie mapy.


Mem Opolska Bibilioteka Cyfrowa (WBP w Opolu)

Następnie Marcin Szala z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu (www.bu.uni.wroc.pl) przybliżył uczestnikom nowe narzędzie wprowadzone w należącej do UWr bibliotece cyfrowej, którym jest transkrypcja dźwiękowa nut odczytanych dzięki technologii OMR (Optical Music Recognition). Opowiedział również o planowanym wraz z Muzeum Narodowym we Wrocławiu projekcie „Leopoldina Online”— platformy gromadzącej i umożliwiającej przeszukiwanie zbiorów wrocławskich instytucji.

Andrew Hankinson (Bodleian Library) opowiedział o projekcie Musiclibs.net — multiwyszukiwarce zapisów nutowych zgromadzonych w Digital Bodleian opartej na technologii OMR, czyli rozpoznawania nut. System SIMSSA (Single Interface for Music Score Searching and Analysis na stronie simssa.ca) umożliwi przeglądanie zbiorów poprzez wpisanie w wyszukiwarce ciągu nut, a także kopiowanie wyszukanych wyników, tak jak do tej pory funkcjonowało to w zbiorach tekstowych poddanych OCR.

Ben Albritton ze Stanford University Libraries (library.stanford.edu) opowiedział rozwiązaniach zastosowanych na Stanford DLSS i Stanford Mirador. Ze strony projektu, która niestety jest nadal w budowie, będzie można pobrać w formie ZIP przeglądarkę Mirador, by porównywać w jednym oknie dokumenty z różnych źródeł cyfrowych.

Na końcu Dariusz Paradowski z Biblioteki Narodowej w zastępstwie za Martę Cichoń opowiedział o głównych założeniach projektu Omnis. Pokrótce przedstawił wszystkie elementy składające się na projekt: multiwyszukiwarkę OMNIS, Zintegrowany System Zarządzania Zasobami dla Bibliotek, e-usługę Repozytorium wydawnicze, POLONĘ w chmurze dla bibliotek i POLONĘ w chmurze dla naukowców (zakładka Polona Scholar).