Nr 3/2018 (LXII) ISSN 2083-7321




Jolanta Zakrawacz
Dział Instrukcyjno-Metodyczny WBP w Opolu

Drugie życie książki…


Przykładem ponadczasowych historii, które warto „przewietrzyć na bibliotecznych półkach”, jest zbiór 8 opowiadań Edith Wharton pt. „Opowieści małżeńskie" - serii Koliber (otwierającej cykl Drugie życie książki…). Opowiadania powstawały na przełomie 1900 r. - 1933 r. W Polsce wydano je w 1983 r.

Motywem łączącym wszystkie opowiadania są historie małżeńskie przedstawione w odmiennych ujęciach życiowych. Bohaterowie Edith Wharton zmagają się z różnymi emocjami: pragną miłości, czułości, walczą z głosem rozsądku, tęsknotą za ukochaną osobą, prowadzą podwójne życie podporządkowane konwenansom, a nade wszystko „dotknięci są dramatem nieszczęśliwej miłości”. Każda historia „Opowieści małżeńskich” to inne oblicze małżeństwa. Jedne są smutne ( „Rzymska gorączka”, „Radość w domu”, „Na dalszą metę”), inne zaś zabawne i ironicznie („Tamci dwaj”, „Obrachunek”). Czytając „Opowieści małżeńskie” nie stałam się po żadnej stronie, po prostu obserwowałam zawirowania życiowe bohaterów, poznałam egzystencję ówczesnych amerykańskich elit osadzoną w konwenansach, ich sposób postrzegania świata, dokonywanie wyboru, a przede wszystkim zobaczyłam świat retro, opowiedziany pięknym literackim językiem. Niezwykłość tej książki polega również na tym, że historie opowiedziane przez pisarkę można odnieść do obecnych czasów, zmieniły się tylko otaczające warunki, a „każdy kij ma dwa końce i wszystko do nas wraca”.
Polecam.

Edith Wharton (ur. 24 stycznia 1862 w Nowym Jorku, zm. 11 sierpnia 1937 niedaleko Paryża) – amerykańska pisarka, pierwsza kobieta, która zdobyła Nagrodę Pulitzera, wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla. Autorka cenionych powieści psychologiczno-obyczajowych, głównie z życia nowojorskich elit. Pisała bardzo regularnie, powstało kilkadziesiąt książek. Wydania polskie: „Ethan Frome”(1911r.) wyd. pol. 1976 r. , „Wiek niewinności”(1920 r.) wyd. pol. 1981 r., Wybory opowiadań: „Stary Nowy Jork” 1966 r., „ Opowieści małżeńskie” 1983 r. Przebywała we Francji z małymi tylko przerwami od 1911 roku, także w czasie I wojny światowej (Legia Honorowa za pomoc uchodźcom). Miała elegancką posiadłość w Massachusetts, potem w Hyeres we Francji. W latach 90. XX wieku powstały trzy znaczące filmy oparte na jej powieściach: Ethan Frome, reż. John Madden, 1993, Wiek niewinności, reż. Martin Scorsese, 1993, Świat zabawy, reż. Terence Davies, 2000.

Dezső Kosztolányi de Nemeskosztolány - Noc poślubna (Pierwsze wydanie polskie 1989 r. )
Jest to zbiór opowiadań o różnej tematyce, nie zawsze zakończonych puentą. Gdybym musiała określić przeczytaną książkę jednym zdaniem, wówczas byłoby to podsumowanie: „kto rano się śmieje ten płacze wieczorem, a człowiek nie może być szczęśliwy” . Moim zdaniem Dezső Kosztolányi „gnębił” swoich bohaterów różnymi nieprzewidzianymi sytuacjami, tak było w przypadku chłopaka czekającego na spełnienie długo oczekiwanego marzenia, które zamiast okazać się szczęściem, wręcz przeciwnie mocno go rozczarowało, czy też ból zęba pana młodego podczas nocy poślubnej. Inne historie, w których autor moim zdaniem „dręczył” swoich bohaterów dotyczyły ukrywania uczuć i prawdy. Doprowadziło to w końcu do ośmieszenia bohaterów - opowiadanie „Feliks”, w którym przedstawiono historię dziennikarza, któremu przypadkowo i żartobliwie przypisano znajomość języka chińskiego. Ten wstydził się wyznać prawdę, utrzymywał wokół, że chiński zna bardzo dobrze, a kultura Chin to jego pasja. Otoczenie dziennikarza ów zdarzenie traktowało jak grę i dobrą zabawę. Niewinne słowa rzucone żartem, niemal mimochodem doprowadziły w końcu do tego, że dziennikarz wyjechał do Pekinu, nauczył się chińskiego i zaraz po tym zmarł. Opowiadanie zakończyło się refleksją narratora „… może i ja będę musiał umrzeć dlatego, że ktoś sobie zażartuje…” Inne historie, znajdujące się w książce, na które szczególnie zwróciłam uwagę to: „Kąpiel”, „Klucz”, „Wiedenka”, „Śmieciarz”. Zachęcam do poznania Kosztolányiego jako przerywnik pomiędzy nowościami.

Dezső Kosztolányi de Nemeskosztolány - ur. 29 marca 1885 w Szabadce, dziś Serbia, zm. 3 listopada 1936 r. – węgierski pisarz, poeta, dziennikarz i tłumacz. Po uzyskaniu matury w Szabadce rozpoczął studia literatury w Budapeszcie, które jednak przerwał. Swe pierwsze wiersze (filozoficzno-psychologiczne z elementami parnasizmu i symbolizmu) publikował od 1920, a w 1928 przetłumaczył na węgierski Śmierć Dantona Georga Büchnera. Kosztolányi pisał szybko i z łatwością, publikując niezliczone artykuły i opowiadania w gazetach (m.in. w „Pester Lloyd” i „Nyugat”). Oprócz tego napisał 12 tomików poezji i powieści. Jego styl odznaczał się jasnością i czystością wyrazu. Kosztolányi prezentował poglądy mieszczańsko-konserwatywne. Czasem używa się wobec niego określenia „węgierski Hugo von Hofmannsthal”.

Powieści: Nero, krwawy poeta (Nero, a véres költő, 1922; I wyd. pol. 1928) Ptaszyna (Pacsirta, 1924; I wyd. pol. 1962) Złoty latawiec (Aranysárkány, 1925) Grzech słodkiej Anny (Édes Anna, 1926; I wyd. pol. 1931) Esti Kornél (1933; I wyd. pol. 1981)

Zbiory opowiadań: Tengerszem (1936), Tomiki poezji:

  • W czterech ścianach (Négy fal között, 1907)
  • A szegény kisgyermek panaszai (1910)
  • Kenyér és bor (1920)
  • A bús férfi panaszai (1924)
  • Meztelenül (1928)
  • Számadás (1935)


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska