Nr 3/2018 (LXII) ISSN 2083-7321




Monika Wójcik-Bednarz
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu
Biblioteka Austriacka – Österreich-Bibliothek


Jubileusz 25-lecia działalności Biblioteki Austriackiej w Opolu
„18. Wiosna Austriacka”


Ćwierćwiecze swojej działalności świętowała w dniach 10 i 11 kwietnia 2018 roku Biblioteka Austriacka – Österreich-Bibliothek Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu. Obchody jubileuszu 25-lecia biblioteki zorganizowane zostały w ramach corocznie odbywającej się „Wiosny Austriackiej” i były okazją nie tylko do zaprezentowania publiczności Opola i województwa opolskiego szeroko pojętej kultury, literatury, sztuki, muzyki oraz nauki austriackiej. Zaproszono do współpracy instytucje kultury i nauki, a także zorganizowano dyskusję z udziałem partnerów, aby w szerszym spektrum spojrzeć na efekty dotychczasowej pracy oraz zarysować perspektywy działania na przyszłość.

XXI ogólnopolski konkurs „Austria - kraj i mieszkańcy”
Program tegorocznej „18. Wiosny Austriackiej” (cały program dostępny jest na stronie : www.ba.wbp.opole.pl/18_wa.html) rozpoczęły cieszącym się coraz większym zainteresowaniem konkursem „Austria – kraj i mieszkańcy”. Eliminacje do organizowanego już po raz 21 konkursu odbyły się 6 marca 2018 roku w Bibliotece Austriackiej dla uczestników indywidualnych oraz w ponad 70 szkołach na terenie ośmiu województw. Udział wzięło w nich w sumie 775 osób.


Fot. 1. Komisja i laureaci XXI finału konkursu „Austria – kraj i mieszkańcy”

W finale XXI ogólnopolskiego konkursu „Austria – kraj i mieszkańcy” do walki o zdobycie głównej nagrody - wycieczki do Wiednia ufundowanej przez Biuro Podróży Almatur w Opolu - stanęło w dniu 6 kwietnia 2018 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu 24 finalistów, którzy uzyskali co najmniej 32 (na 40 możliwych) punkty w eliminacjach konkursu. Uczestnicy odpowiadali na wylosowane pytania związane z historią, geografią i kulturą Austrii oraz aktualnymi wydarzeniami w tym kraju, rozpoznawali utwory muzyczne, postacie i obiekty na prezentowanych fotografiach, a także zaprezentowali krótką wypowiedź na wybrany przez siebie temat o Austrii. Pytania konkursowe przygotowały Monika Wójcik-Bednarz i Joanna Waleska z Biblioteki Austriackiej, a wypowiedzi oceniła komisja, w której zasiedli Barbara Giedrojć z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu, pełniąca rolę przewodniczącej komisji, dr Małgorzata Jokiel z Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, Konsul Honorowy Republiki Austrii we Wrocławiu, dr Edward Wąsiewicz, fundator nagród rzeczowych w formie tabletów dla zdobywców drugiego i trzeciego miejsca oraz Janusz Wróbel, wiceprezes Biura Podróży Almatur w Opolu, sponsor głównej nagrody, któremu z okazji jubileuszu biblioteki wręczono statuetkę w dowód uznania za wspieranie konkursu o Austrii nagrodami od pierwszej jego edycji, to jest od 1998 roku.


Fot. 2,3. Janusz Wróbel, wiceprezes Biura Podróży Almatur w Opolu odbiera od Moniki Wójcik-Bednarz statuetkę wręczoną w dowód uznania za 20 lat wspierania konkursu o Austrii.

Laureatką XXI konkursu „Austria - kraj i mieszkańcy” została Ewelina Szołdra, uczennica Zespołu Szkół Rolniczych w Namysłowie, która bezbłędnie odpowiedziała na wszystkie zadane pytania. W nagrodę pojedzie na wycieczkę do Wiednia z biurem podróży Almatur w Opolu. Drugie miejsce wywalczyła Wiktoria Gröhlich z Publicznego Liceum Ogólnokształcącego nr II w Opolu, a trzecie miejsce zajęła Paulina Gawałkiewicz z Liceum Ogólnokształcącego w Tarnobrzegu. Obydwie osoby wygrały tablety ufundowane przez Konsula Honorowego Austrii we Wrocławiu. Ponadto przyznano trzy wyróżnienia za najciekawsze prezentacje tematów o Austrii. Otrzymali je: Adam Trojok z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Zawadzkiem za przedstawienie licznych ciekawostek o Austrii w prezentacji „Austriackie to i owo”, Aleksandra Zaremba z Zespołu Szkół nr 1 w Namysłowie za prezentację o Friedensreichu Hundertwasserze oraz Aleksandra Jaworska z Zespołu Szkół nr 5 we Wrocławiu za prezentację o pałacu Schönbrunn. Wszyscy finaliści odebrali dyplomy za udział w finale konkursu oraz nagrody rzeczowe.

Konkurs „Austria - kraj i mieszkańcy” organizowany jest przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Opolu - Bibliotekę Austriacką od 1998 roku, a tegoroczny turniej odbył się pod patronatem honorowym Marszałka Województwa Opolskiego, Opolskiego Kuratora Oświaty, Ambasadora Republiki Austrii oraz Konsula Honorowego Austrii we Wrocławiu.

Obchody Jubileuszu 25-lecia działalności Biblioteki Austriackiej w Opolu 10 i 11 kwietnia 2018 r.
Program obchodów jubileuszu i międzynarodowej konferencji dostępny jest na stronie: www.ba.wbp.opole.pl/zap_online_pl.pdf

Obchody jubileuszu rozpoczęto w dniu 10 kwietnia 2018 w Studenckim Centrum Kultury Uniwersytetu Opolskiego otwarciem wystawy „Kalliope Austria. Kobiety w społeczeństwie, kulturze i nauce” przedstawiającej osiągnięcia kobiet, które ukształtowały Austrię i wpisały się w jej historię, chociaż w oficjalnej historiografii swego kraju były często zapominane, niedostrzegane lub wręcz marginalizowane. Tym większą wagę ma podjęta na wystawie próba ukazania minionych 200 lat w świetle biografii wybitnych Austriaczek, których talent, siła woli, determinacja i odwaga współtworzyły i wzbogacały oblicze kraju. Ich życie i dokonania, którym Austria zawdzięcza co najmniej w połowie swoją kulturową tożsamość. Wystawa w porządku chronologicznym opowiadała dzieje arystokratek, artystek, dam prowadzących salony, aktorek, reżyserek, kompozytorek, śpiewaczek, uczonych, działaczek politycznych, aktywistek walczących o prawa kobiet. Obejmowała okres od początku XIX wieku po teraźniejszość. Wątkiem przewijającym się przez całą ekspozycję jest emancypacja kobiet, ze wszystkimi swoimi zwycięstwami i porażkami. Emancypantki odnotowały wiele sukcesów od czasu wolnościowego zrywu w epoce biedermeieru aż po XXI wiek. Ale też widać wyraźnie, że równouprawnienie nie zostało jeszcze w pełni osiągnięte i że nadal jest sporo do zrobienia. Koncepcję wystawy przygotował Austriak, Manfred Thumberger, a jej ekspozycję umożliwiło Austriackie Forum Kultury w Warszawie.


Fot.4,5. Program artystyczny na otwarcie wystawy „Kalliope Austria” w wykonaniu studentek Instytutu Filologii Germańskiej UO

Utrzymany w teatralnej atmosferze występ grupy studentów Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego: Anny Walecko, Natalii Patrzek, Moniki Puzik, Macieja Hendlika, Dominiki Rzonsa, Eweliny Niklas, Agnieszki Paździor, Julii Gross, Julii Grzonka, Pauliny Porada, Martyny Głomb, Natalii Jakubik, Agnieszki Gabor, Laury Jonienc oraz Dawida Orlika, przygotowany pod kierunkiem Agnieszki Klimas z Zakładu Historii Literatury i Kultury Niemiec XIX i XX wieku IFG oraz Emanueli Jandy, pokazał jak kreatywne i wszechstronne impulsy daje organizowana konferencja. Przedstawiono zderzenie dwóch wielkich, a zarazem kontrastujących ze sobą, kobiecych osobistości: Kalliope – greckiej muzy poezji epicznej, filozofii i nauki oraz Lilith – pierwszej żony Adama. Zestawieniem barw i muzyki – odzianej w marmurową biel Kalliope towarzyszyła heroiczna muzyka, a spowitej w różne kolory Lilith towarzyszyła muzyka ruchu feministycznego lat 70-tych – studentki wielowymiarowo zestawiły obrazy kobiet antyku i chrześcijaństwa, co spotęgowała żywa i zasypana słowami wielkich kobiet dyskusja. Podczas gdy Kalliope, córka Zeusa i muza heroicznych eposów, dążyła do ukazania starych męskich wzorców w nowym blasku, przytaczając znane komentarze Fryderyka Hebbla, Artura Schopenhauera oraz Fryderyka Nietzschego, buntowniczka Lilith stawiała trudne pytania oraz negowała prezentowaną przez rozmówczynię męską perspektywę, cytując wybitne kobiece osobistości, tj. Simone de Beauvoir, Virginię Woolf, Olympię de Gouges czy Louise Otto Peters.

Międzynarodowa konferencja i warsztaty „Lilith spotyka Kalliope. Austria czyta, dyskutuje i tłumaczy
Zorganizowana w dniach 10-11 kwietnia 2018 w Opolu przez Uniwersytet Opolski - Instytut Filologii Germańskiej i w Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Opolu - Bibliotekę Austriacką – Österreich-Bibliothek konferencja była szczególnym akcentem obchodzonego jubileuszu, podkreślającym wieloletnią współpracę obydwu instytucji.

Patronat honorowy nad organizowaną w ramach obchodów jubileuszu biblioteki międzynarodową konferencją „Lilith spotyka Kalliope. Austria czyta, dyskutuje i tłumaczy”/ „Lilith trifft Kalliope. Österreich liest, debattiert und übersetzt” objęli: Andrzej Buła - Marszałek Województwa Opolskiego oraz prof. dr hab. Marek Masnyk - Rektor Uniwersytetu Opolskiego, a także przybyli do Opola dyplomaci : ambasador dr Teresa Indjein, Dyrektor Departamentu Polityki Kulturalnej z Ministerstwa do spraw Europy, Integracji i Spraw Zagranicznych Republiki Austrii, dr Werner Almhofer, Ambasador Republiki Austrii w Polsce, Rupert Weinmann, dyrektor Austriackiego Forum Kultury w Warszawie, dr Edward Wąsiewicz, Konsul Honorowy Republiki Austrii we Wrocławiu oraz Sabine Haake, Konsul Republiki Federalnej Niemiec w Opolu.


Fot. 6. Otwarcie konferencji

Na otwarciu obchodów jubileuszu i konferencji obecni byli zaproszeni przedstawiciele władz Uniwersytetu Opolskiego na czele z prorektor, prof. dr hab. Izabellą Pisarek i dyrektor Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, prof. dr hab. Marią Katarzyną Lasatowicz, także przedstawiciele władz samorządu województwa opolskiego, Józef Kotyś i Hubert Kołodziej i środowiska mniejszości niemieckiej, Bernard Gajda, Rafał Bartek i Zuzanna Donath-Kasiura. Obecni byli przedstawiciele środowiska naukowego Uniwersytetu Opolskiego, a w szczególności z Instytutu Filologii Germańskiej oraz bibliotek opolskich i Bibliotek Austriackich w Poznaniu, Rzeszowie i Wrocławiu oraz Sandra Diepenseifen, kierownik referatu do spraw Bibliotek Austriackich w Ministerstwie do spraw Europy, Integracji i Spraw Zagranicznych Republiki Austrii. Podczas przemowy otwarcia konferencji, jej inicjatorka i współorganizatorka, profesor dr hab. Andrea Rudolph z Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, nawiązując do postaci tytułowych konferencji stwierdziła, że „wyzwania współczesności pozwalają nadać postaci Lilith, również w konstelacji z Kalliope, nowych znaczeń. Podczas gdy w latach 70-ych i wczesnych 80-ych XX wieku Lilith stanowiła atrakcyjny wzorzec dla feministek jako uosobienie kobiety niezależnej, a jednocześnie kobieta, która oparła się męskim próbom stłamszenia i kwestionowała stereotypy kobiecości oraz istniejące hierarchie. Postać ta jest dla nas bodźcem, pobudzającym do nowych przemyśleń, do świeżego spojrzenia. W powiązaniu z pojęciem wolności pozostaje ona subwersywnym przeciwieństwem postawy Kaliope, która z godnością zgadza się zaprząc swoją inteligencję w służbie historiografii państwa, w której nie liczy się prawda, lecz pięknie brzmiący homogeniczny obraz historii, odpowiadający zgromadzonym na Olimpie bogom”.


Fot. 7,8. Otwarcia konferencji dokonali prof. dr hab. Andrea Rudolph z IFG UO oraz Tadeusz Chrobak, dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu. Przemowy tłumaczyła dr Małgorzata Jokiel.

Otwarcie konferencji miało wzniosły, jubileuszowy charakter. Profesor Maria Katarzyna Lasatowicz, dyrektor Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, wskazała na wieloletnią współpracę Instytutu Filologii Germańskiej z Wojewódzką Biblioteką Publiczna w Opolu, szczególnie po podpisaniu „Porozumienia o współpracy” w 2012 roku. Zrealizowano przez te lata wiele wspólnych projektów1 z dziedziny literaturoznawstwa - pod opieką naukową profesor Andrei Rudolph - oraz językoznawstwa. W działalności translatorskiej szczególną aktywnością wykazała się dr Małgorzata Jokiel, która pełniła rolę tłumaczki podczas konferencji. Organizowane wykłady, spotkania z pisarzami, przedstawienia sceniczne i wystawy profesor Lasatowicz postrzega jako wzbogacenie oferty dydaktycznej, albowiem zawsze licznie uczestniczą w nich studenci, jak również jako poszerzenie pola badawczego Instytutu Filologii Germańskiej, gdyż powstaje wiele prac licencjackich, magisterskich oraz doktorskich na temat różnych aspektów literatury austriackiej. Wskazała przy tym na dalsze możliwości współpracy w zakresie językoznawstwa w badaniach nad specyfiką języka niemieckiego w Austrii.


Fot. 9,10. Przedstawiciel władz Uniwersytetu Opolskiego, prorektor, prof. dr hab. Izabella Pisarek i dyrektor Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, prof. dr hab. Maria Katarzyna Lasatowicz.

Ambasador dr Teresa Indjein, dyrektor Sekcji Polityki Kulturalnej Ministerstwo do spraw Europy, Integracji i Spraw Zagranicznych Republiki Austrii składając wyrazy podziękowania osobom zaangażowanym w organizację konferencji jubileuszowej i warsztatów translatorskich, a także inicjatorowi otwartej przed laty Biblioteki Austriackiej, dyrektorowi Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu, Tadeuszowi Chrobakowi oraz wieloletniej kierownik placówki, Monice Wójcik-Bednarz, podkreśliła, że „Biblioteka Austriacka w Opolu stanowi platformę dialogu interkulturowego, adresowaną do szerokiego grona publiczności i w sposób istotny przyczynia się do poznawania i zrozumienia kultury niemieckiego obszaru językowego na Śląsku Opolskim”. Nawiązując do historii powstania Bibliotek Austriackich - których w Polsce jest sześć, a na świecie w sumie 65 – dodała, że dzięki możliwej jeszcze w tamtych czasach „kreatywnej biurokracji” i wizjonerstwa Austriaków, otwarcie pierwszej Biblioteki Austriackiej w 1986 roku w Krakowie stało się początkiem tworzenia infrastruktury polityki kulturalnej, która rozwinęła się w sposób szczególny wraz z głęboką przemianą polityczną w Europie w końcu lat 80-ych, wywołując falę nowych zjawisk.


Fot.11,12. Ambasador dr Teresa Indjein, dyrektor Sekcji Polityki Kulturalnej Ministerstwo do spraw Europy, Integracji i Spraw Zagranicznych Republiki Austrii i dr Werner Almhofer, Ambasador Republiki Austrii w Polsce.

Ambasador Republiki Austrii w Polsce, dr Werner Almhofer, zaakcentował, że na austriacką politykę kulturalną w Polsce duży wpływ ma działalność Austriackiego Forum Kultury w Warszawie, reprezentowanego na konferencji przez dyrektora, Ruperta Weinmanna, jak również cała sieć Bibliotek Austriackich, lektorów austriackich, a także powstała w ostatnich latach sieć konsulatów honorowych Austrii. Obecny konsul honorowy Republiki Austrii we Wrocławiu, dr Edward Wąsiewicz, zwrócił uwagę na owocną i elastyczną współpracę z opolską Biblioteką Austriacką, a przede wszystkim docenił wsparcie działalności biblioteki przez władze samorządu województwa opolskiego, będącego jej organem prowadzącym.

W zorganizowanej międzynarodowej konferencji „Lilith spotyka Kalliope. Austria czyta, dyskutuje i tłumaczy udział wzięło wielu znakomitych znawców literatury austriackiej z wielu ośrodków akademickich całej Polski, Austrii i Niemiec: prof. dr hab. Joanna Jabłkowska (Uniwersytet Łódzki), prof. dr hab. Maria Krysztofiak-Kaszyńska (Poznań), prof. dr hab. Stefan H. Kaszyński (Poznań), prof. dr hab. Paul Martin Langner (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie), dr Barbara Hindinger (Uniwersytet w Monachium), prof. dr hab. Johann Sonnleitner (Uniwersytet Wiedeński), dr hab. Beate Sommerfeld (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), dr hab. Joanna Drynda (Uniwersytet Adama Mickiewicza, w Poznaniu), dr hab. Anna Majkiewicz (Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie), dr Joanna Ławnikowska-Koper (Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie), dr hab. Artur Pełka (Uniwersytet Łódzki) oraz dr Ewa Cwanek-Florek (Uniwersytet Rzeszowski), natomiast Uniwersytet Opolski reprezentowały dr Gabriela Jelitto-Piechulik i Monika Wójcik-Bednarz. Zaprezentowali efekty swoich badań dotyczących dorobku literackiego Austriaczek w kontekście historycznym oraz różnych aspektów twórczości współczesnych pisarek austriackich, takich jak Elfiede Jelinek, Marlene Streeruwitz, Kathrin Röggla, Anna Mitgutsch, Angelika Reiter, Friederike Mayröcker oraz Eva Menasse.


Fot. 13. Uczestnicy konferencji naukowej

Wygłoszone referaty związane były z tematem przewodnim konferencji: Lilith spotyka Kaliope, metaforą, zawierającą w sobie otwarcie na pytania o świadome spojrzenie na pamięć kulturową i tradycje myślowe w Polsce, Austrii i w Niemczech oraz szeroko rozumianą problematykę emancypacji kobiet na przestrzeni dziejów. Jako pierwszy wystąpił prof. Paul Martin Langner (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie) z prelekcją na temat aktorskich osiągnięć artystycznych Christine Enghaus, żony niemieckiego dramatopisarza i poety Friedricha Hebbla. Dr Barbara Hindinger (Uniwersytet Monachijski) podjęła tematykę kobiecych wyobrażeń męskości na podstawie wybranych utworów austriackich dramatopisarek od Marie von Ebner-Eschenbach po Elfriede Jelinek i Marlene Streeruwitz. Kolejny referent, prof. Johann Sonnleitner (Uniwersytet Wiedeński) poświęcił swoje wystąpienie owianej tabu i częstokroć przemilczanej sprawie fali samobójstw wśród kobiet w okresie międzywojennym, która znalazła swoje odzwierciedlenie w ówczesnej literaturze austriackiej. Dr hab. Anna Majkowska, prof. Akademii im. J. Długosza w Częstochowie, nawiązała do pojawiającej się w tytule konferencji legendarnej postaci Lilith i dokonała analizy bohaterek kobiecych w prozie Elfriede Jelinek z perspektywy przełamywania tabu.
W popołudniowym panelu obrady przebiegały w dwóch sekcjach. Pierwsza z nich, prowadzona przez prof. Stefana Kaszyńskiego (UAM) rozpoczęła się od wystąpienia prof. dr hab. Joanny Jabłkowskiej (UŁ), która poświęciła swój referat kwestiom „fantastycznego dokumentaryzmu” i „dokumentarnej fantastyki” w twórczości Kathrin Röggla. Dr hab. Joanna Drynda, prof. UAM, podjęła tematykę konstrukcji postaci kobiecych w prozie Anny Mitgutsch, a kolejna referentka, dr hab. Beate Sommerfeld, prof. UAM, przedstawiła swoje przemyślenia dotyczące ekfrazy Friederike Mayröcker, nawiązującej do dzieł młodych austriackich artystek. Sekcję zamknęła prelekcja dr Ewy Cwanek-Florek (Uniwersytet Rzeszowski), która przybliżyła ślady obecności znanych Polaków w Wiedniu.

Debatę w drugiej sekcji otworzyła dr Joanna Ławnikowska-Koper (Akademia im. J. Długosza w Częstochowie) prezentując re-lekturę powieści Wir Erben Angeliki Reitzer, w której referentka odnalazła zasadnicze pytania egzystencjalne, aktualne również w XXI wieku. Dr hab. Artur Pełka (UŁ) mówił o motywach mitycznych i religijnych w najnowszych tekstach teatralnych Elfriede Jelinek. Następna referentka, dr Gabriela Jelitto-Piechulik (UO), zaprezentowała wpływ państwowości austriackiej na ukształtowanie tożsamości i postawy intelektualnej Ricardy Huch, a Monika Wójcik-Bednarz (UO/Biblioteka Austriacka) omówiła rolę anegdot i humoru żydowskiego w dyskursie pamięci na przykładzie powieści rodzinnej Vienna Evy Menasse.

Szczegółowy program konferencji dostępny jest na stronie: www.ba.wbp.opole.pl/konf18_program_pl.pdf

Warsztat, panel, spotkania z literaturą austriacką


Fot. 14. Uczestnicy dyskusji panelowej

Drugi, mający charakter warsztatowy dzień obrad, przeniesiony do czytelni Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu, rozpoczęto dyskusją panelową na temat „Roli Bibliotek Austriackich i Austriackiego Forum Kultury w transferze kultury i nauki: Efekt synergii, współpraca, zadania i strategie”. Uczestnikami debaty byli Rupert Weinmann, dyrektor Austriackiego Forum Kultury w Warszawie, Sandra Diepenseifen, kierownik referatu do spraw Bibliotek Austriackich w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Republiki Austrii, kierownicy Bibliotek Austriackich: dr Ewa Cwanek-Florek (Rzeszów), Dalia Żminkowska (Wrocław), Aleksandra Wiśniewska i Anna Szewczuk (Poznań) oraz Monika Wójcik-Bednarz (Opole).

Sandra Diepenseifen nakreśliła najważniejsze zadania ministerstwa, mające na celu powiązanie działań Bibliotek Austriackich w sieci, w tym stworzenie nowego portalu internetowego, będącego nowoczesną platformą wymiany informacji w sieci 65 bibliotek funkcjonujących na całym świecie. Podkreśliła znaczenie Instytutów Austriackich, zajmujących się nauczaniem języka niemieckiego, jak i współpracujących z Bibliotekami Austriackimi lektorów austriackich, wysyłanych na uczelnie zagraniczne. Sandra Diepenseifen przedstawiła także formy dokształcania bibliotekarzy podczas organizowanych dwa razy w roku Seminariów Wiedeńskich, umożliwiających zapoznanie się z bieżącymi nowościami wydawniczymi, trendami literackimi oraz wydarzeniami związanymi z obchodzonymi rocznicami historycznymi. W 2018 roku seminaria poświęcone są sytuacji w Europie po roku 1918. Natomiast Rupert Weinmann, dyrektor Austriackiego Forum Kultury w Warszawie, będącego ważną instytucją realizującą misję polityki kulturalnej Austrii za granicą, nakreślił rolę kierowanej przez niego placówki w wspieraniu inicjatyw Bibliotek Austriackich w Polsce, przedstawił także działania koordynowane przez forum takie jak spotkania autorskie, wykłady, wystawy, przedstawienia sceniczne, koncerty i festiwale kultury.

Następnie swoją działalność zaprezentowały kierowniczki czterech - z sześciu –aktywnie działających w Polsce Bibliotek Austriackich. Aleksandra Wiśniewska i Anna Szewczuk omówiły działania Austriackiego Ośrodka Kultury Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, pełniącego funkcję samodzielnego centrum kultury, biblioteki oraz certyfikowanego centrum egzaminacyjnego ÖSD. Dalia Żminkowska z Biblioteki Austriackiej Uniwersytetu Wrocławskiego pokazała nowe wnętrza biblioteki, liczne publikacje wydane w serii Biblioteka Austriacka oraz realizowane z dużym rozmachem cykliczne wydarzenia takie jak Festiwal Muzyki Wiedeńskiej. Zbiory, działania kulturalne i edukacyjne oraz projekty kulturalne Biblioteki Austriackiej w Opolu przedstawiła Monika Wójcik-Bednarz. Te trzy biblioteki zostały założone w latach 1992-1993 i mają już duży dorobek, ale także powstała w 2015 roku na bazie zbiorów zlikwidowanego NKJO w Przemyślu Biblioteka Austriacka Uniwersytetu Rzeszowskiego, kierowana przez dr Ewę Cwanek-Florek wykazała się ogromną ilością ciekawych tematów zajęć bibliotecznych o kulturze Austrii, wśród których „hitem” okazał się zaproponowany w okresie karnawału kurs walca wiedeńskiego. Podczas dyskusji wyłonił się obraz ośrodków kultury austriackiej udostępniających zbiory i organizujących szerokie spektrum spotkań kulturalnych przeznaczonych dla ogółu publiczności: spotkania autorskie, wystawy, wykłady, wystawy i koncerty oraz edukacyjnych dla dzieci i młodzieży. Trzeba jednak podkreślić, że organizują także sesje i konferencje naukowe oraz wydają serie wydawnicze (Wrocław, Poznań). Podkreślono, że Biblioteki Austriackie są nowoczesnymi, prężnymi, kreatywnymi i multifunkcyjnymi instytucjami promującymi nie tylko naukę i literaturę austriacką, ale i pełniącymi funkcję centrum kulturalnego i edukacyjnego, uczącego języka niemieckiego.

Literatura austriacka w wielu odsłonach
Prezentacja książki prof. Stefana H. Kaszyńskiego pt. Österreichische Literatur zwischen Moderne und Postmoderne, wydana w 2017 r. w międzynarodowym wydawnictwie naukowym Peter Lang, była okazją do poznania głównych założeń tego ważnego przewodnika po literaturze austriackiej XX i XXI wieku.

W centrum badań autora znalazły się dwa kierunki, które ukształtowały austriacką literaturę: modernizm i postmodernizm. Autor przedstawił charakterystyczne cechy tych kierunków, między innymi na podstawie utworów Arthura Schnitzlera, Roberta Musila, Rainera Marii Rilkego, Franza Kafki, Eliasa Canettiego, Paula Celana, Ingeborg Bachmann i Petera Handkego. Publikacja ukazała się wcześniej w 2016 r. w języku polskim pt. Literatura austriacka od Moderny do Postmoderny w poznańskim wydawnictwie Telgte. Spotkanie poprowadziła prof. dr hab. Andrea Rudolph, kierownik katedry historii i kultury literatury niemieckiej Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego.


Fot.15. Promocję książki prof. Stafana H. Kaszyńskiego prowadziła prof. Andrea Rudolph. Fot. 16. Spotkanie autorskie z Lydią Mischkulnig prowadziła Monika Wójcik-Bednarz.

Podczas spotkania ze współczesną autorką austriacką, Lydią Mischkulnig publiczność wysłuchała fragmentów wydanego w 2016 r. zbioru opowiadań autorki zatytułowanego Die Paradiesmaschine [Rajska maszyna]. Pisarka urodziła się w 1963 r. w Klagenfurcie, ale obecnie mieszka i pracuje w Wiedniu. Otrzymała wiele nagród m.in. im. Vezy Canetti i im. Johanna Beera oraz w konkursie im. Ingeborg Bachmann. W swojej twórczości Mischkulnig z dużą wrażliwością, ale i w humorystyczny sposób opisuje wybuch i wdarcie się w codzienne życie popędów, namiętności i zła, które przebijają gładką i cienką warstwę cywilizowanej moralności. Lydią Mischkulnig jest uważną obserwatorką detali na linii żeńsko-męskiej, sprawnie opisującą relacje międzyludzkie. Akcja jej najnowszych opowiadań rozgrywa się pomiędzy Karyntią, Wiedniem, Wenecją i Nagoyą, gdzie autorka mieszkała. Podczas prowadzonego przez Monikę Wójcik-Bednarz spotkania publiczność mogła zadać autorce wiele pytań na temat jej twórczości, roli sztuki, stosunku do świata i sytuacji w Austrii, natomiast studenci Instytutu Filologii Germańskiej zaprezentowali fragmenty przetłumaczonych w ramach omówionych w dalszej części warsztatów tekstów pisarki, powstałych podczas jej wcześniejszej podróży do Polski.

Warsztaty translatorskie Tłumaczenie Austrii
Prezentację wybranych tekstów pisarzy austriackich przetłumaczonych w ramach zrealizowanego projektu studenckiego „Warsztaty translatorskie Tłumaczenie Austrii” na zajęciach z translatoryki prowadzonych przez dr Małgorzatę Jokiel z Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego poprzedził wykład wprowadzający w tematykę zatytułowany „O tradycji przekładu literatury austriackiej w Polsce”, wygłoszony przez emerytowaną profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. dr hab. Marię Krysztofiak-Kaszyńską, pełniącą także funkcję opiekuna naukowego zrealizowanych warsztatów.


Fot.17, 18. Warsztaty translatorskie : prof. Maria Krysztofiak-Kaszyńska i dr Małgorzata Jokiel.

Biblioteka Austriacka i opolski Instytut Filologii Germańskiej mogą pochwalić się długą tradycją współpracy, w ramach której m.in. tłumaczone były utwory literackie autorów austriackich. W roku jubileuszu biblioteki w centrum zainteresowania znaleźli się Lydia Mischkulnig, Maxi Obexer i Daniel Wisser. Przekład ich tekstów ma po raz kolejny przybliżyć polskiej publiczności kawałek Austrii.


Fot. 19. Uczestnicy warsztatów

Muzyka austriacka - koncert jubileuszowy
Miłośnicy muzyki mieli okazję 10 kwietnia w sali koncertowej Państwowej Szkoły Muzycznej w Opolu wysłuchać uroczystego koncert jubileuszowego wykonanego przez kwartet fortepianowy Stratos Quartett. Wystąpili Katharina Engelbrecht na skrzypcach, Magdalena Eber na altówce, Jan Ryska na wiolonczeli i Mari Sato na fortepianie. Zespół czterech młodych muzyków zdobył już wiele nagród na konkursach krajowych i międzynarodowych i może poszczycić się bogatą historią występów jako soliści, kameraliści i muzycy w orkiestrach. Kwartet tworzą muzycy trzech narodowości: dwie Austriaczki, Japonka i Czech, dzięki czemu młodzi muzycy wnoszą do zespołu bogaty ładunek swoich indywidualnych doświadczeń, wpływający na rozbrzmiewający dźwięk muzyki powstałej w ich kwartecie fortepianowym. W programie znalazły się utwory kompozytorów z trzech wieków i trzech krajów. Kwartet fortepianowy nr 1 g-moll, KV 478 austriackiego, XVIII-wiecznego kompozytora Wolfganga Amadeusza Mozarta , współczesny utwór polskiego kompozytora, Tomasza Skweresa „Grenzgänge” i kwartet fortepianowy nr 2 g-moll op. 45 Francuza, Gabriela Fauré.


Fot. 20. Koncert Stratos Quartett

Uroczystość Jubileuszu 25-lecia działalności Biblioteki Austriackiej była okazją do podziękowania partnerom za wieloletnią współpracę. Tworzący Bibliotekę Austriacką 25 lat temu dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu, Tadeusz Chrobak i kierownik Biblioteki Austriackiej WBP, Monika Wójcik-Bednarz, złożyli na ich ręce listy gratulacyjne, statuetki i dyplomy. Statuetki otrzymała profesor Andrea Rudolph, od wielu lat otaczająca naukową opieką realizowane we współpracy z Instytutem Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego działania Biblioteki Austriackiej oraz sekretarz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim, Zuzanna Donath-Kasiura, za wspieranie działalności biblioteki i współpracę podczas organizowanych od 14 lat wydarzeń w ramach Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim. Wiceprezes Biura Podróży Almatur, Janusz Wróbel, otrzymał statuetkę już podczas finału konkursu o Austrii, natomiast obecnemu na uroczystym koncercie prezesowi opolskiego oddziału Almaturu, Czesławowi Chorosiowi, wręczony został dyplom w podziękowaniu za 21-letnie wspieranie organizowanego konkursu „Austria – kraj i mieszkańcy”. Dyplomami uhonorowani zostali także Wicemarszałek Województwa Opolskiego, Stanisław Rakoczy - który odebrał także wyróżnienie w imieniu Marszałka Województwa Opolskiego, Andrzeja Buły - oraz dyrektor Austriackiego Forum Kultury w Warszawie, Rupert Weinmann. Nieobecny już podczas koncertu Konsul Honorowy Republiki Austrii we Wrocławiu, dr Edward Wąsiewicz, otrzyma dyplom z wyróżnieniem przy najbliższej wizycie w Opolu.


Fot. 21. Wyróżnieni partnerzy biblioteki

18 wydarzeń na 18 Wiosną Austriacką
W ramach zakończonej w maju 18. Wiosny Austriackiej zrealizowano także szereg spotkań popularyzujących literaturę i kulturę austriacką. Dla uczestników konkursu o Austrii dedykowane były wykłady „Austria bliżej” (1.03.) i „Styria bliżej” (2.03), podczas których można było wzbogacić swoją wiedzę o Austrii i partnerskim regionie Opolszczyzny, Styrii. Dla młodszych dzieci natomiast przeznaczone było spotkanie „Moja pierwsza podróż po Austrii” (21.03.). Z okazji 110. rocznicy urodzin dyrygenta Herberta von Karajana, przypadającej 5 kwietnia, Krzysztof Koss z Biblioteki Muzycznej WBP, mieszczącej się przy opolskim Rynku, przygotował wykład o tym wybitnym austriackim dyrygencie.

Literatura austriacka była przedmiotem warsztatu prowadzonego przez krytyka literackiego, pisarza i animatora kultury, Rafała Grzenię w dniu 14 marca . Na warsztat wzięto problem, jak pracować z literaturą wspomnieniową, co prowadzący pokazał na przykładzie wspomnień obozowych Josefa Kohouta, Heinz Heger - Mężczyźni z różowym trójkątem.

Na zakończenie Wiosny Austriackiej przygotowano dwa warsztaty literacko-językowe dla dzieci, prezentujące nagradzanie książki z Austrii Ich bin ein toller Hecht [Jestem wspaniałym szczupakiem] Lindy Wolfsgruber (8 maja) z idiomami niemieckimi i Der verliebte Koch [Zakochany kucharz] Vereny Hochleitner (10 maja), wpisujące się również w program Tygodnia Bibliotek. Jubileusz uczczono tortem w tonacji czerwono-biało-czerwonej, wydanym w czytelni WBP podczas drugiego dnia konferencji oraz pięcioma rodzajami wyśmienitych win austriackich, serwowanych podczas degustacji przez Wojciecha Wojtanowskiego, właściciela firmy Vogar w Opolu, sklepu z winami austriackimi.

Podsumowując tegoroczną „Wiosnę Austriacką” policzono, że w opisanych powyżej wydarzeniach, których było łącznie 18, udział wzięło 1915 uczestników.

Wystawa „25 lat Biblioteki Austriackiej” czyli bilans działalności
Na prezentowanej w marcu i kwietniu przed wejściem do wypożyczalni WBP wystawie dokonano posumowania 25-letniej działalności Biblioteki Austriackiej (wystawę można obejrzeć na stronie Biblioteki Austriackiej : www.ba.wbp.opole.pl/wyst25.html), na której pokazano subiektywny wybór zdjęć zrealizowanych wydarzeń. Dokonano podsumowania ilości wydarzeń i frekwencji na imprezach.

W sumie w latach 1993-2017 zorganizowano 918 wydarzeń kulturalnych, a udział w nich wzięło ponad 77 770 uczestników (statystyka nie uwzględnia wydarzeń 18 Wiosny Austriackiej) Konkretnie było to : 98 wystaw, 88 dyskusji i warsztatów, 65 spotkań autorskich, 58 wykładów i sesji, 35 koncertów, 21 konkursów o Austrii, 19 przedstawień scenicznych.

Część z nich odbyła się w ramach organizowanych od 2000 roku „Dni Kultury Austriackiej”, od 2006 r. funkcjonujących pod szyldem „Wiosna Austriacka”. Szczegółowe informacje o wydarzeniach zamieszczone są w fotorelacjach prowadzonych na bieżąco od 2006 roku. w archiwum Biblioteki Austriackiej oraz w linkach do licznych artykułów opublikowanych na łamach różnych pism, do których dane dostępne są na stronie: www.ba.wbp.opole.pl/archiwum.html. Do tego dodać należy 880 spotkań edukacyjnych: lekcji bibliotecznych, wykładów i warsztatów literackich dla dzieci i młodzieży, w których uczestniczyło już ponad 17 300 osób.


Organizator i partnerzy 18. Wiosny Austriackiej:
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu – Biblioteka Austriacka – Österreich-Bibliothek
Uniwersytet Opolski - Instytut Filologii Germańskiej
Austriackie Forum Kultury w Warszawie
Państwowa Szkoła Muzyczna w Opolu
Komitet organizacyjny konferencji i obchodów Jubileuszu 25-lecia Biblioteki Austriackiej w Opolu: prof. dr hab. Andrea Rudolph - kierownik katedry historii i kultury literatury niemieckiej Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Opolskiego, Tadeusz Chrobak - dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu, dr Małgorzata Jokiel (UO IFG), Monika Wójcik-Bednarz – kierownik Biblioteki Austriackiej WBP w Opolu), Agnieszka Klimas (UO IFG), Emanuela Janda (UO/PolenJournal.de), Joanna Waleska (Biblioteka Austriacka w Opolu)

Patronat medialny: TVP 3 Opole, Radio Opole, NTO, Gazeta Wyborcza, Radio Doxa, Pro Futura, opowiecie.info, Polen Journal.de, Punkt.media, 24opole.pl
Sponsorzy i mecenasi: dr Edward Wąsiewicz - Konsul Honorowy Republiki Austrii we Wrocławiu, Almatur Opole, Vogar Opole.


[1] Omówienie zrealizowanych projektów zestawione zostało w artykule Monika Wójcik-Bednarz „Kulturotwórczy wkład Biblioteki Austriackiej – Österreich-Bibliothek Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu w poznawanie i zrozumienie kultury i literatury niemieckojęzycznej”. W: „Bibliotekarz Opolski”, nr 1, 2016, s. 29-34. Dostępny online: www.bibliotekarzopolski.pl/arch/bo161.pdf


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska