Nr 4/2018 (LXII) ISSN 2083-7321




Kordian Michalak
Dział Bibliografii, Informacji i Promocji WBP w Opolu

Opolanie jacy są… – rozmowy z twórcami opolskiej kultury

NAUCZYCIEL LIRYCZNY
Rozmowa z Piotrem Żarczyńskim



Fot. z archiwum autora

Kordian Michalak: Jakoś ciężko mi sobie Ciebie skojarzyć z inżynierem budowlanym, Piotrze… Skąd pomysł na takie wykształcenie?
Piotr Żarczyński: Zdawałem egzamin do Technikum Geodezyjnego, bo zdaniem mojej mamy, geodeci mają porządny fach. Potem, skutkiem nie zależnych ode mnie zmian i przenosin mojej macierzystej placówki, ukończyłem Technikum Budowy Dróg Kołowych i Mostów. A następnie to już moje własne decyzje. Widać wówczas podobało mi się to, co robiłem. A robiłem chyba dobrze, bo zaproponowano mi pozostanie na uczelni w charakterze pracownika naukowego. Nie mam kompleksu „technicznego” wykształcenia.

KM: Wybrałeś jednak „opcję” nauczycielską i – z tego, co wiem – nauczycielstwo to także, oprócz pisania, Twoja pasja.
PŻ: Jestem trzecim pokoleniem nauczycieli, w mojej rodzinie. Zatem widać coś musi być w tym zawodzie, skoro wykonuje go z przyjemnością, zapatrzony w moich przodków. Mam jeszcze inne pasje.

KM: Przejdźmy jednak do poezji. Kiedy uznałeś, że to, co piszesz, warto by zaprezentować innym?
PŻ: W Wojewódzkim Domu Kultury, który kiedyś istniał w Opolu, pracowała Hanna Gryczmańska. To ona zaprosiła osoby piszące do Klubu Autorskiego. Miała charyzmę a sama pisała bardzo ciekawe opowiadania. To było w latach osiemdziesiątych zeszłego wieku. Tam publikowała nasze teksty w „Prezentacjach” Klubu Autorskiego. I tam właśnie debiutowałem w 1987 roku.

KM: Pamiętasz swoje poetyckie początki? Jak (i kiedy) się to zaczęło?
PŻ: Byłem w szkole podstawowej w klasie VI, kiedy napisałem pierwszy wiersz, którego dzisiaj nikomu bym nie przeczytał. Nieuchronność śmierci własnej była powodem jego powstania. Pani Załuska była moją polonistką w Szkole Podstawowej. A później wychowawczyni, również polonistka w Technikum, pani Romualda Prucnal, pozwalała nam rozwijać skrzydła, a następna wychowawczyni Stanisława Zając też„od języka polskiego” rozpieszczała nas i uwielbiała. Miałem szczęście do polonistek w czasie swojej edukacji.

KM: Pochodzisz z rodziny z artystycznymi zamiłowaniami? Czy to Twoja indywidualna ścieżka?
PŻ: Moja mama pisała okazjonalne wiersze i fraszki. Miała lekkie pióro. Jej fraszki publikowane były w Trybunie Opolskiej. Zatem szedłem po trosze jej śladami.

KM: Wydaje mi się, że – oprócz własnych przemyśleń i emocji – do pisania bardzo inspirują Cię: otoczenie, rodzina, bliscy, a także poszczególne miejsca.
PŻ: Maria Ewa Aulich, nieżyjąca już poetka i dziennikarka, nazwała mnie we wstępie, który napisała do poprzedniej mojej książki poetyckiej, „poetą codzienności”. Może słusznie, może nie, nie wiem.

KM: Czy masz tzw. lekkie pióro, czy też pisanie to dla Ciebie ciężka praca?
PŻ: Rzadko piszę wiersz bez skreśleń i bez „dojrzewania” co najmniej kilkudniowego.

KM: A jaką poezję cenisz najbardziej? Po jaką najchętniej sięgasz?
PŻ: Lubię Norwida, Iwaszkiewicza, Harasymowicza, Jasnorzewską.

KM: Czy spośród opolskich poetów jest ktoś, kogo cenisz szczególnie?
PŻ: Owszem, panie Teresę Nietykszę, Elżbietę Lisak-Dudę, Renatę Blicharz, Ewę Kacę i nieżyjące: Karolinę Turkiewicz-Suchanowską i Irenę Wyczółkowską. panów Jacka Podsiadło, Tomasza Różyckiego, Harrego Dudę, Waltera Pykę.

KM: Oprócz literatury, zajmują Cię także sztuki plastyczne, prawda?
PŻ: Kocham sztuki piękne. Podziwiam artystów, którzy są rozpoznawalni i tych, którzy szukają własnej drogi twórczej.

KM: Nie kusiło Cię nigdy, żeby pójść raczej w tym kierunku?
PŻ: Moje znajome artystki malarki podpowiadają mi, abym zaczął uczyć się malowania, to zabiorą mnie na plener malarski na przyszłe wakacje. (śmiech)

KM: Powiedz mi, Piotrze, czy uważasz, że twórca powinien reagować na bieżącą rzeczywistość, na to, co się dzieje „tu i teraz”, czy raczej powinien w swojej twórczości pozostać bardziej uniwersalny?
PŻ: Chyba powinien mieć swoje zdanie na temat otaczającej go rzeczywistości i upubliczniać je niekoniecznie w sposób twórczy. Ja nie angażuję się literacko w rzeczywistość, która mnie poniewiera.

KM: Artysta to jednostka bardzo emocjonalna – to wiadomo – co ma wpływ na Twoje emocje? Co Cię cieszy? Co Cię drażni? Co Cię uskrzydla, a co dołuje?
PŻ: Uprzejmości obcych ludzi, serdeczność bliskich, prostota relacji mnie uskrzydlają. Zabija mnie chamstwo, nieuprzejmość, egoizm, brak lojalności, apetyt władzy. Jestem nieuleczalnym romantykiem.

KM: Jakie cechy cenisz u innych ludzi, a co Cię od ludzi odpycha?
PŻ: Cenię inteligencję, lojalność, skromność, empatię, wrażliwość, uprzejmość, mówienie prawdy, jeśli ktoś o nią pyta. Odpycha mnie buta, niedelikatność i chamstwo właśnie.

KM: Porozmawiajmy chwilę o naszej „małej ojczyźnie” – jak Ci się żyje w Opolu? Lubisz tu być, żyć?
PŻ: Źle mi się żyje w Opolu. Często bywam w innych regionach kraju. Tam, kiedy wchodzę do sklepu i mówię „dzień dobry” wszyscy odpowiadają obcemu. U siebie często nikt mi nie odpowiada. Ponadto wynoszenie się ponad innych jest, wydaje mi się, normą pośród niektórych „ważnych” osób naszego miasta.

KM: Czy coś Ci w Opolu doskwiera?
PŻ: W moim mieście nie ma galerii sztuk, które handlują dziełami sztuki. Jestem tym wstrząśnięty! Opolanie nie mają takich potrzeb, zwanych potrzebami wyższego rzędu? Opole jest skansenem brzydoty rzeźby miejskiej. Nie wyłączając rzeźb stojących na Wzgórzu Uniwersyteckim, może z jednym lub dwoma wyjątkami. Opole niedługo będzie się odwiedzać tylko z tego powodu.

KM: Nie kusiło Cię nigdy, żeby uciec do jakiegoś większego miasta? Większego ośrodka kulturalnego?
PŻ: Tak, kusi mnie Kraków

KM: A gdybyś miał wybrać najbardziej „poetycką” czy też – że tak powiem – liryczną część Opola, to co by to było?
PŻ: To byłby widok na Most Groszowy na Kanale Młynówka oglądany od strony ulicy Piastowskiej poniżej poziomu tejże ulicy lub zmieniający się krajobraz miasta wraz ze zmianą wysokości punktu obserwacyjnego, czego doświadczamy jeżdżąc z wnuczką dwiema ciekawymi oszklonymi windami.

KM: Należysz do Nauczycielskiego Klubu Literackiego przy opolskim ZNP oraz do Stowarzyszenia Literacko Artystycznego w Krakowie, działasz także w Konfraterni Poetów w Krakowie – chciałbym Cię prosić, abyś powiedział, na czym działalność w tych stowarzyszeniach polega. Czym się różni, a w czym jest podobna? Co daje Ci tego typu działalność?
PŻ: NKL przestał działać. Konfraternia to Jacek Lubart-Krzysica, który bez przerwy zmusza literatów do aktywności. Co kwartał wydaje almanach, robiąc jego promocję w atrakcyjnym miejscu Krakowa. A sam szef Konfraterni jest charyzmatyczny i wie jak prowadzić spotkanie poetyckie. Jestem członkiem Stowarzyszenia Literacko-Artystycznego, lecz rzadko biorę udział w jego działaniach, czego bardzo mi brakuje.

KM: Jakbyś miał się pokusić o porównanie opolskiego i krakowskiego środowiska literackiego, to wypadłoby ono na czyją korzyść?
PŻ: Tam jest więcej możliwości we wszystkich obszarach życia literackiego.

KM: Otrzymałeś sporo nagród w konkursach poetyckich – czym nagrody dla twórcy są ważne?
PŻ: Tak, są ważne, ale ważniejsza jest promocja, reklama, czyjaś ważna recenzja.

KM: Teraz można poetycko zaistnieć bez brania udziału w konkursach, a nawet bez wydawania książek, czyli np. w Internecie…
PŻ: Tak i jest to zjawisko, nad którym trzeba się pochylić. Chociaż uważam, że książka, którą trzyma się w dłoniach i szeleszczą przewracane podczas czytania strony, tworzy magię.

KM: Czyli książka to książka…
PŻ: Papierowa. Cóż...

KM: Nie mogę Cię nie zapytać o Twoje najbliższe plany artystyczne.
PŻ: Promocja tomiku poezji „Drzwi do domu” pod redakcją Marii Ewy Aulich i kilkoma reprodukcjami obrazów Uli Olczyńskiej. Pisanie wierszy do kolejnej książki.

KM: Trzymam więc kciuki za ich spełnienie i dziękuję bardzo za rozmowę.

PIOTR ŻARCZYŃSKI – urodził się w Świdnicy w województwie dolnośląskim w 1954 roku. Dzieciństwo spędził w Witoszowie Dolnym koło Świdnicy, Chrzanowicach na Ziemi Łódzkiej i w Opolu. Ukończył Technikum Budowy Dróg Kołowych i Mostów w Opolu, Wyższą Szkołę Inżynierską w Opolu. Studiował podyplomowo w Wyższej Szkole Pedagogicznej i na Uniwersytecie Opolskim.

Jako poeta zadebiutował w Prezentacjach Klubu Autorskiego pod kierunkiem Hanny Gryczmańskiej przy Wojewódzkim Domu Kultury w Opolu w 1987 roku.
Jest laureatem ogólnopolskich konkursów poetyckich między innymi „ O Statuetkę „Drewnianej Sowy” w Gostyniu, „O Buławę Hetmańską” w Białymstoku i dwukrotnie „Imienia Jana Krzewniaka w Karczewie.

W 1998 roku wydał swoją pierwszą książkę poetycką „Skrzydła anioła” pod redakcją Tadeusza Soroczyńskiego w Wydawnictwie P i T w Krakowie, następną „Zaimki liryczne” w 2009 roku ze wstępem i redakcją Marii Ewy Aulich w Wydawnictwie Słowaków w Polsce w Krakowie. W 2018 roku wydał trzecią książkę poetycką „Drzwi do domu” ze wstępem i redakcją Marii Ewy Aulich w Wydawnictwie Słowaków w Polsce w Krakowie. Napisał posłowie do książki poetyckiej Marii Ewy Aulich „Śladami dotyku” z 2012 roku wydanej przez Wydawnictwo „Głos Nauczycielski” w Warszawie.

Jego wiersze drukowane były w Słowie Powszechnym, Głosie Nauczycielskim, Akancie, Indeksie, Biuletynie Szkolnym, w około 30 almanachach Konfraterni Poetów w Krakowie i wielu innych publikacjach zbiorowych. Były tłumaczone na język czeski i ukazały się w książce Frantiska Vseticki „Polsko Literarni”, Ołomuniec 2017 r.

Jest członkiem Stowarzyszenia Literacko-Artystycznego w Krakowie, Nauczycielskiego Klubu Literackiego w Opolu i Konfraterni Poetów w Krakowie. Mieszka w Opolu. Pracuje jako nauczyciel w Publicznej Szkole Podstawowej nr 26 w Opolu.

Email: 2015.jez@wp.pl


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska