Nr 1/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Michał Baranowski
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu

Święci mało znani


Zdecydowana większość z nas, jeśli nie każdy, ma swojego patrona – kogoś, kogo imię nadano nam podczas sakramentu chrztu lub bierzmowania. Wielce prawdopodobne jest to, iż jest to postać uznana według Kościoła katolickiego za osobę świętą, wzór cnót, którą prosimy o wstawiennictwo podczas modlitwy. Czy jednak zastanawialiśmy się kiedyś nad historią postaci, od której pochodzi nasze imię? Ilu spośród świętych i błogosławionych jesteśmy w stanie rozpoznać, nie mówiąc już o znajomości chociażby okresu, w którym żyli czy kraju, z którego pochodzili? Z pewnością niewielu, o ile oczywiście nie skończyliśmy studiów teologicznych lub nie interesujemy się tym tematem. Nasi patroni często byli przedstawiani na obrazkach świętych, które niejednokrotnie otrzymywaliśmy, np. podczas odwiedzin kolędowych. Obrazki takie, służące czasem jako zakładka do modlitewnika, ołtarzyk, będące pamiątką sakramentów świętych, to małe dzieła sztuki, warte poświęcenia im większej uwagi. W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu postanowiliśmy pochylić się nad nimi głębiej i zachęciliśmy naszych Czytelników do zapoznania się z postaciami świętych, których nie znamy lub znamy słabo. W grudniu 2019 roku zorganizowaliśmy dla nich wystawę pt. „Święci mało znani”, podczas której mogli się zapoznać ze świętymi przedstawionymi na obrazkach religijnych wchodzących w skład kolekcji liczącej klika tysięcy egzemplarzy, ofiarowanej naszej Bibliotece przez opolskiego historyka – Pana Romana Sękowskiego.


Powodów wystawienia kolekcji było kilka. Po pierwsze, chcieliśmy zaprezentować naszym Czytelnikom zbiory specjalne, które są w posiadaniu naszej Biblioteki. Po drugie, chcieliśmy przedstawić im postaci świętych, o których „gdzieś” słyszeli, bo, o ile wiemy, że żyła kiedyś św. Katarzyna, to jednak nie znamy jej nazwiska ani fascynującej historii jej życia, dzięki której została przecież świętą. Owszem, znamy św. Piotra Apostoła, ale czy wiemy, że wśród świętych odnaleźć możemy również św. Piotra z Alkantary czy św. Piotra Regalado? Św. Jan Ewangelista czy Chrzciciel to nie jedyni święci o tym imieniu – kanonizowano również św. Jana Bosko i św. Jana Berchmansa. Wśród zaprezentowanych obrazków były także postaci m.in. św. Marii Magdaleny de Pazzi, św. Klary z Asyżu, św. Kaspra de Bufalo, św. Norberta z Xanten, św. Alfonsa Marii de Liguori, św. Gertrudy, św. Spirydiona z Trimithonu i wielu, wielu innych. Warto tutaj zaznaczyć, że oprócz samego wizerunku zwiedzający mogli zapoznać się także z życiorysem przedstawionych postaci. Po trzecie, chcieliśmy spopularyzować zbiory znajdujące się na stronach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej, na których od jakiegoś czasu mamy możliwość publikowania swojej kolekcji (w tym miejscu chciałbym podziękować pracownikom Pracowni Digitalizacji za pomoc w digitalizacji zbiorów i cenne wskazówki, przydatne przy całym procesie digitalizacji).


Kolekcja obrazków Pana Romana Sękowskiego liczy sobie kilka tysięcy pozycji, które wyszły z tak sławnych europejskich pracowni graficznych i drukarń, jak: Martin Engelbrecht (Praga), Sigmund Rudl (Praga), Franz Schemm (Norymberga), Ch. Letaille (Paryż), Carl Meyer (Norymberga), L. Turgis Editeur (Paryż), Maison Bouasse-Lebel (Paryż), Bonamy Editeur (Poitiers), Boumard Fils (Paryż), Chassepot (Lisieux), Wydawnictwo Wincentego Kuczabińskiego (Lwów) czy Benziger & Co. (Einsiedeln). Wśród nich odnaleźć możemy staloryty, miedzioryty, litografię, miedzioryty ludowe, drzeworyty przemysłowe i fotografie. Większość stanowią dziewiętnasto i dwudziestowieczne druki wielobarwne, ale sporo jest także czarno-białych, pochodzących z XVIII wieku. Zdarzają się również przepiękne ręcznie malowane obrazki. Najstarszy obrazek pochodzi z XVII wieku i przedstawia Rycerza Chrystusowego. Grafiki wchodzące w skład kolekcji mają różnorodne przeznaczenie
– niektóre są pamiątkami sakramentów świętych (na odwrocie często można odnaleźć informacje na temat osoby, która przyjmowała sakrament), inne z kolei stanowią przedstawienie scen ewangelicznych, symboliki chrześcijańskiej czy tajemnic różańca. Tematycznie kolekcję można podzielić na obrazki przedstawiające: postaci świętych, wizerunki Maryi, Dzieciątko Jezus, Mękę Chrystusa i symbolikę chrześcijańską. Na odwrocie obrazków odnaleźć możemy teksty modlitw w języku polskim, niemieckim, łacińskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, angielskim, rosyjskim, czeskim i ukraińskim. Szczególnie pięknymi dziełami sztuki w pełnym tego słowa znaczeniu są obrazki koronkowe znajdujące się w kolekcji. Te niezwykle kunsztownie wykonane czarno-białe grafiki, których obrzeża ozdabia drobna koronka (samo wykonanie takiego ornamentu jest czasochłonne), są niezwykle cenne i poszukiwane przez kolekcjonerów. W naszej kolekcji znajduje się ich około 30.


Pan Roman Sękowski (w środku), Elżbieta Kampa, dyrektor MBP w Opolu (po lewej), Michał Baranowski (Dział Informacji MBP)

Opracowywanie kolekcji jest czasochłonne – czasem praca nad jednym obrazkiem zajmuje kilka godzin(!). Najtrudniejsze grafiki to takie, gdzie nie ma śladu tekstu i trudno jest się domyślić, kogo przedstawiają. Wtedy trzeba sięgnąć do literatury fachowej poświęconej świętym, ich atrybutom i ikonom. Przydatnym narzędziem w poszukiwaniach okazuje się również wyszukiwarka Google Grafika (Images), dzięki której udało się odnaleźć niejeden, wydawałoby się, bezimienny obrazek. Pomocą służą także bibliotekarze z Biblioteki Wydziału Teologicznego, dzięki którym odczytaliśmy kilka grafik.


Bogaty zbiór obrazków, który znalazł się w naszym posiadaniu dzięki szczodrości Pana Romana Sękowskiego, motywuje nas do dalszej pracy przy jego opracowywaniu. Zachęcamy zarówno do odwiedzania zakładki Miejskiej Biblioteki Publicznej na stronie Opolskiej Biblioteki Cyfrowej, jak i do odwiedzin naszej placówki – tak bogate zbiory specjalne „zmuszają” nas przecież do ich prezentowania szerszej publiczności.


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska