Nr 2/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Jolanta Zakrawacz
Dział Instrukcyjno-Metodyczny WBP w Opolu

Drugie życie książki…


Martwe dusze – Nikołaj Gogol „Martwe dusze” – Nikołaj Gogol – tekst oparty na poprawionym i uzupełnionym przekładzie Zygmunta Kierdaja-Wielhorskiego z 1876 r., po raz pierwszy powieść opublikowana w 1842 roku. Bohaterem jest Paweł Iwanowicz Cziczikow – sprytny i wyrachowany dorobkiewicz, który podróżuje po rosyjskiej guberni razem ze swym stangretem Selifanem oraz lokajem Pietrkiem w celu zakupu martwych dusz. Tak jednym zdaniem mogę streścić akcję powieści.

Już pierwsze strony sprawiły, że byłam ciekawa – dlaczego Cziczikow skupuje martwe dusze? Czy może tkwi w tym jakaś tajemnicza siła? (nadmienię, że wcześniej nie czytałam informacji na temat książki ani nie przeczytałam nawet żadnej książki tego autora. Ot, taki przypadek). Co jeszcze mnie zaskoczyło? Zwracanie się autora bezpośrednio do czytelnika. Ten styl pisania sprawił, że czułam pewien rodzaj więzi, czytając.

Podczas podróży głównego bohatera pojawiają się osoby z różnych warstw społecznych, które swoim zachowaniem wywołały u mnie śmiech i litość zarazem. Najbardziej utkwiła mi Koroboczka – tępa i patriarchana kobieta, nad którą Paweł Iwanowicz Cziczikow musiał się bardzo namęczyć i użyć różnych argumentów, aby dokonać zakupu. Zresztą byli i inni sprzedający martwe dusze, żyjący bez żadnych celów, pijacy, łapówkarze, obżarciuchy. Sam Cziczikow na początku wydawał mi się miłym i tajemniczym człowiekiem, który ma ukryty cel (nieznany czytelnikowi, a wyjaśniony dopiero na końcu), jednak w miarę czytania i poznawania jego historii już tak nie myślałam. Dlaczego? Wytłumaczenie tego byłoby jak przeczytanie tylko końca powieści. „Martwe dusze” to książka przy której dobrze się bawiłam, przyglądając się zakupom martwych dusz i podróży po carskich wsiach. To książka, którą można boleśnie odnieść do naszych czasów i niektórych osób.

Podsumowując, Gogol mnie zauroczył, z przyjemnością wezmę inne pozycje tego pisarza, tym bardziej że jest to klasyka literatury rosyjskiej.

Ciekawostki dotyczące książki to geneza jej powstania oraz skandal, jaki wywołała. Pomysł napisania utworu Gogolowi podszepnął Puszkin. Była to pierwsza w tej epoce powieść napisana w duchu groteski ośmieszającej panujące stosunki w pańszczyźnianej i biurokratycznej Rosji. Jak później przeczytałam, do powieści autor dopisał drugi tom, jednak niezadowolony z jego treści spalił rękopis. Ocalało pięć rozdziałów funkcjonujących w niektórych książkach. Mój egzemplarz nie zawiera drugiej części, ale nie żałuję, moim zdaniem skończyło się, jak miało się skończyć. Autor chyba czuł, że nie jest dobrze, dlatego postanowił zniszczyć dopiski. Przeczytałam również wiele opinii na temat drugiej części i czytelnicy nie byli zadowoleni – odmiennie jak z części pierwszej.

Nikołaj Gogol (1809-1852) rosyjski pisarz pochodzenia ukraińskiego. Debiutował 1829 roku poematem „Hans Küchelgareten”, który został ostro skrytykowany. Sławę zdobył opowiadaniami „Wieczory na futorze koło Dikańki”. Największe jednak znaczenie posiadają dwie napisane przez autora komedie „Ożenek” i „Rewizor”.

Nikołaj Gogol zmarł w Moskwie 4 marca 1852 roku. Jego twórczość wywarła wielki wpływ na rosyjską literaturę i myśl społeczną, jednak w nastroju tragicznego konfliktu z czytelnikami jego pozostała nieznana szerszemu gronu odbiorców.

Zachęcam do czytania „Martwych dusz” Gogola. Będzie to mile spędzony czas z wielką klasyką literatury rosyjskiej, dobrą komedią i lekkim językiem.


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska