Nr 2/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Dagmara Kawoń-Noga
Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Opolu


Spektrum działań, osiągnięć i wartości bibliotekarstwa pedagogicznego w programach Nowego Ogólnopolskiego Forum Bibliotek Pedagogicznych


Sieć bibliotek pedagogicznych – organizacja unikatowa w skali Europy i świata – funkcjonuje w polskim systemie oświaty od stu lat.1 Stanowi istotne ogniwo tego systemu jako federacja placówek specjalistycznych, łączy warsztat pracy typowy zarówno dla bibliotekarstwa, jak i edukacji.2 Biblioteki pedagogiczne uformowane są zgodnie z założeniami ustawowymi we wszystkich województwach3, siedziby główne zarządzają oddziałami filialnymi w miastach powiatowych i niepowiatowych. Wspierają pracę instytucji oświatowych, nauczycieli, studentów i uczniów oraz wszystkich tych, którzy się kształcą w systemie formalnym i pozaformalnym.4 Biblioteki stanowią naturalny punkt odniesienia w instruktażu merytorycznym i wsparciu metodycznym dla personelu bibliotek szkolnych. Obecnie aktywnie funkcjonuje w Polsce około 330 książnic tego typu. Od dekad ich potencjał i doświadczenia wykorzystywane są w ciągłym procesie reform i zmian systemu edukacji. Ponadto uczestniczą w promocji czytelnictwa, popularyzowaniu literatury pedagogicznej i metodycznej, bibliografowaniu materiałów dotyczących regionalnych/ lokalnych działań oświatowych, prezentacji nowoczesnych metod nauczania. W ostatnim czasie zostały formalnie włączone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej do ogólnopolskiego programu procesowego wspierania szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych.5

Ciekawą inicjatywę, której celem jest propagowanie idei bibliotekarstwa pedagogicznego, stanowi Ogólnopolskie Forum Bibliotek Pedagogicznych.6 Cykl corocznych konferencji naukowych organizuje Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Krakowie7. W latach 2013-2015 działała we współpracy z Instytutem Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, a następnie w ramach samodzielnej inicjatywy. Każda sesja poświęcona jest innemu zagadnieniu, a tematów dostarczają współczesne zmiany w systemie kultury i edukacji, nowe wyzwania społeczne, a także problematyka bibliotekarska i czytelnicza.

Inspiracją inauguracyjnego spotkania pod hasłem „Miejsce biblioteki pedagogicznej w zmieniającej się przestrzeni edukacji i informacji” w 2013 r. były zagadnienia rewolucji informacyjnej i społeczeństwa wiedzy. Zwrócono uwagę, iż biblioteki pedagogiczne stanowią ważny element w systemie placówek wspierających proces kształcenia ustawicznego. Główne założenia sesji polegały na przedstawieniu oferty bibliotek pedagogicznych w kontekście zmian proponowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej8 w procesie doskonalenia nauczycieli oraz wspomagania szkół i placówek w oparciu o diagnozę potrzeb, organizowanie wymiany doświadczeń, zapewnienie dostępu do informacji pedagogicznej. Istotnym celem było wspólne wypracowanie przez uczestników nowoczesnej koncepcji funkcjonowania bibliotek pedagogicznych dzięki debacie, która obejmowała szeroki zakres tematów związanych z działalnością bibliotek pedagogicznych, ewolucją zawodu nauczyciela bibliotekarza, rozwojem narzędzi komunikacji i rosnących wymagań użytkowników (także tych o specjalnych potrzebach). Obrady realizowano w formie sesji panelowych poświęconych zagadnieniom szczegółowym, takim jak np.: rola biblioteki pedagogicznej w rozwoju nauczyciela i placówki oświatowej, działalność biblioteki pedagogicznej w środowisku lokalnym, działalność kulturalna biblioteki pedagogicznej, współpraca instytucji wspierających szkoły i placówki w doskonaleniu i zaspokajaniu potrzeb nauczycieli w realizacji podstawy programowej, sieci współpracy i samokształcenia nauczycieli, sytuacja prawna bibliotek pedagogicznych, innowacyjne formy pracy w bibliotece pedagogicznej, oczekiwania „pokolenia Google” wobec nauczycieli bibliotekarzy, a także model nowoczesnego nauczyciela bibliotekarza (kompetencje, wiedza i umiejętności).

Kolejne forum w 2014 r. poświęcono „Kolekcjom w zbiorach bibliotek pedagogicznych”. Organizatorzy uznali kolekcje, czyli zbiory przedmiotów jednego rodzaju, gromadzone przez kogoś ze względu na ich wartość artystyczną, naukową lub historyczną (SJP)9, za nieodzowne składniki zbiorów książnic pedagogicznych. Warto przypomnieć, że Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych10, wśród materiałów bibliotecznych, do gromadzenia których zobowiązane są biblioteki pedagogiczne, zalicza się dokumenty audiowizualne oraz zbiory multimedialne. Ponadto gromadzi się i udostępnia specjalistyczne księgozbiory i czasopisma, pomoce metodyczne dla nauczycieli, e-booki, stare druki, rękopisy, regionalia, dokumenty życia społecznego. Bogate zasoby kolekcji specjalnych stały się pretekstem do konsultacji w sprawie różnych sposobów i możliwości ich gromadzenia, metod opracowania i zabezpieczania, przechowywania i udostępniania oraz możliwości ich wykorzystania.

Problematyka wystąpień była skoncentrowana wokół cennych i zabytkowych zbiorów bibliotecznych. Prezentacje tematyczne przedstawiali: dr hab. prof. UŁ Ewa Andrysiak, która mówiła o księgozbiorach historycznych Książnicy Pedagogicznej w Kaliszu, Maria Golly-Nowak, która przedstawiała historyczne kolekcje PBW w Gdańsku, Justyna Chylak i Marcin Laskowski z PBW w Łodzi, którzy podjęli się omówienia księgozbioru mroczeńskiego i starodruków znajdujących się w posiadaniu ich biblioteki. Maria Wodzyńska i Wanda Golec przedstawiły przedwojenny księgozbiór PBW w Siedlcach, a dr Bogumiła Celer z Książnicy Pedagogicznej w Kaliszu zaprezentowała zbiory specjalne i ich wykorzystanie w procesie kształcenia i dydaktyce oraz w badaniach regionalnych.

Zagadnienie digitalizacji i bibliotek cyfrowych podnieśli m.in. Dorota Witczak z Biblioteki Głównej UP, a także dr hab. Marek Nahotko z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ. Magdalena Pilińska z Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu przedstawiła formy zarządzania zasobami cyfrowymi w swojej placówce. Drogę „Od starej książki pedagogicznej do elektronicznych baz oświatowych w zasobach Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Olsztynie” zaprezentowały Joanna Kacprzak i Hanna Tomaszewska-Reich.

Poprzez hasło przewodnie trzeciej edycji forum „Nauczyciel w bibliotece pedagogicznej – klient wyróżniony” nawiązano zarówno do klasycznych założeń bibliotekarstwa pedagogicznego, jak i nowych wymogów oraz zadań nałożonych na biblioteki pedagogiczne. Z jednej strony biblioteki pedagogiczne zostały powołane z troski o kompetencje i osobowość nauczyciela, jako tego, na którym spoczywa najpoważniejsza odpowiedzialność za kształcenie i wychowanie kolejnych pokoleń. Zasadnicze działania polegają więc na gromadzeniu dobrej literatury fachowej, programów nauczania, informatorów dotyczących właściwej organizacji systemu szkolnego. Z drugiej strony progres życia społecznego (w tym oświaty i wychowania) stawia przed nauczycielami i tym samym – bibliotekami pedagogicznymi – nowe wyzwania. Rozporządzenie MEN z 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych nakłada na nie obowiązek organizowania wspomagania szkół i placówek w realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.11 Dotychczasowe wspieranie środowiska oświatowego, realizowane w różnych ośrodkach w różny sposób, przekształca się więc w celowe, zaplanowane, konkretne działanie, nakierowane na określony rezultat. Organizatorzy i uczestnicy III Ogólnopolskiego Forum Bibliotek Pedagogicznych oczekiwali przede wszystkim prezentacji przykładów dobrych praktyk, nowoczesnych form współpracy ze środowiskiem oświatowym oraz nowatorskich działań i rozwiązań.

Poszczególne panele konferencji moderowane były przez dr. hab. Andrzeja Kaliszewskiego z Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UJ, prof. dr. hab. Zdzisława Pietrzyka z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ, Dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej, dr hab. prof. UP Grażynę Wronę z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, dr hab. prof. UP Marię Konopkę – członka Rady Naukowej Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Krakowie. Dr Agnieszka Fluda-Krokos z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie przedstawiła proces przeobrażania się pojęcia „nauczyciel – klient” bibliotek pedagogicznych w świetle aktów prawnych. Dr Sławomir Iwasiów z Zachodniopomorskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Szczecinie omówił rolę i znaczenie bibliotek w koncepcji pedagogiki społecznej Heleny Radlińskiej. Aktywność bibliotek pedagogicznych, ich ewolucję i dynamikę przemian w kontekście historycznym omówiła Sylwia Czacharowska – Dyrektorka Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Olsztynie. Podczas konferencji zaprezentowane zostały wybrane działania serwisu E-Pedagogiczna SBP realizowane w związku z programem wspomagania szkół i bibliotek (Agata Arkabus i Anna Płusa z Sekcji Bibliotek Pedagogicznych i Szkolnych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich). Elżbieta Mieczkowska z Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Elblągu scharakteryzowała działalność ogólnopolskiej sieci bibliotekarzy bibliotek pedagogicznych przygotowujących się do nowych zadań. Wioletta Jednaka, przedstawicielka Ogólnopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie, dokonała analizy ciekawych elektronicznych narzędzi prezentacji i publikacji treści (Prezi, Scribus, Platforma Issuu) oraz przedstawiła propozycje wykorzystania nowych aplikacji w pracy nauczyciela bibliotekarza. Ważną część sympozjum stanowiły sesje i referaty, w których prezentowano przykłady dobrych praktyk, innowacyjne formy współpracy z lokalnymi środowiskami edukacyjnymi oraz oryginalne przedsięwzięcia biblioteczne. Tematykę prezentowali przedstawiciele m.in.: Książnicy Pedagogicznej im. A. Parczewskiego w Kaliszu, Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Elblągu, Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Słupsku, Biblioteki Pedagogicznej w Skawinie, Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie, Towarzystwa Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich Oddziału w Krakowie, a także przedstawiciele gospodarzy konferencji, czyli Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Krakowie.

Nowe Ogólnopolskie Forum Bibliotek Pedagogicznych w 2016 r. zostało poświęcone bardzo ważnemu, z punktu widzenia społecznego, zagadnieniu czytelnictwa. Hasło „Czytelnictwo – nowa jakość” nawiązywało bezpośrednio do „Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa”, do którego realizacji w latach 2016-2020 zaangażowano m.in. biblioteki pedagogiczne, ale również do palącego problemu, jakim był/ jest niski poziom czytelnictwa w Polsce (i na świecie). Twórcy forum słusznie zauważyli, że za skuteczną promocję czytelnictwa odpowiadają rodzice i dom rodzinny, ale również nauczyciele oraz pracownicy bibliotek, w tym bibliotek pedagogicznych. Te ostatnie jako placówki oświatowe specjalizują się w funkcji edukowania przez literaturę. Należy zauważyć, że biblioteki pedagogiczne od zawsze aktywnie włączały się w propagowanie postaw czytelniczych. Dysponują bogatym doświadczeniem na tym polu. Forum przybrało formę swoistej debaty na temat idei promocji książki i czytelnictwa, było okazją do zademonstrowania praktycznych działań i pragmatycznych rozwiązań w tym zakresie. Spotkanie dowiodło, że w bibliotekach pedagogicznych realizuje się program rozwoju czytelnictwa na dwóch płaszczyznach. W pierwszym przypadku chodzi o pracę na rzecz czytelnictwa nauczycieli, w drugim – o działania w zakresie rozwijania czytelnictwa dzieci i młodzieży. Biblioteki pedagogiczne są dysponentami największych księgozbiorów z zakresu nauk o wychowaniu, z których na co dzień korzystają nauczyciele i studenci przygotowujący się do nauczycielstwa. Ponadto jednak warto zaznaczyć, iż ważnym komponentem bibliotekarstwa pedagogicznego jest rozwijanie umiejętności czytania dzieci/ uczniów oraz dbałość o kulturę czytelniczą młodzieży. Pobieżny przegląd różnego rodzaju działań czytelniczych realizowanych w bibliotekach pedagogicznych ujawnia, iż przewiduje się je w stałych ofertach tych placówek. Najczęściej organizuje się konkursy literackie, recytatorskie, plastyczno-poetyckie, wystawy, spotkania autorskie, zajęcia edukacyjne, maratony czytelnicze, tworzenie książek i komiksów lub ilustracji do książek, a także zajęcia arteterapeutyczne i biblioterapeutyczne. W bibliotekach nie stroni się od wykorzystania nowoczesnych narzędzi i nośników treści, takich jak: audiobooki, e-booki, czytniki, tablety i smartfony.

Program forum poświęconego zjawisku czytelnictwa i współczesnym wyzwaniom w działaniach promocji tego czytelnictwa został skonstruowany w taki sposób, by uświadomić bibliotekarzom i pedagogom, że obecnie poznaje się świat zupełnie inaczej niż przed dekadami czy nawet kilka lat temu. Ewoluują zarówno potrzeby czytelnicze nauczycieli, jak i zachowania czytelnicze młodego pokolenia. W inauguracyjnym wykładzie prof. dr hab. Jacek Wojciechowski przekonywał, iż czytelnictwo w Polsce nie odbiega od norm europejskich. Zwrócił uwagę, że specyfika czytania tekstów w Internecie osłabia percepcję, gdyż treści elektroniczne przyswajamy nieliniowo. W kształceniu i rozwoju człowieka konieczne jest głębsze przetwarzanie informacji, dlatego tradycyjna książka powinna zajmować ważne miejsce w edukacji młodego pokolenia. Referat wygłoszony przez dr. hab. Janusza Kosteckiego z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie dotyczył problemu interpretacji wyników badań czytelnictwa Polaków, które cyklicznie prowadzi Biblioteka Narodowa. W odczycie Przewodniczącej Konferencji Dyrektorów Bibliotek Pedagogicznych Sylwii Czacharowskiej pojawiły się liczne pytania prowokujące dyskusję na temat nieczytania, zmniejszającej się roli książki w edukacji szkolnej oraz odzwierciedlania się tych zjawisk w statystykach bibliotecznych. Badania czytelnictwa oraz przykłady dobrych praktyk w różnych odsłonach i kontekstach prezentowali przedstawiciele instytutów naukowych, bibliotek, ośrodków metodycznych, oficyn wydawniczych: dr Magdalena Wójcik, Aleksandra Więk, Maja Wilczewska, Dorota Fortuna, Katarzyna Sendecka, Elżbieta Mieczkowska, Marzena Szafińska-Chadała, dr Beata Janik, dr Lidia Ippoldt, Anna Walska, Anna Radoszewska, Elżbieta Rafalska i Aleksandra Kopczyńska.

Kolejnej edycji forum, której nadano tytuł „Rola biblioteki pedagogicznej w upowszechnianiu nowych technologii w edukacji”, przyświecała teza, że „przyszłość technologii informacyjno-komunikacyjnych w edukacji zależy od nauczycieli”12 Kreatorzy agendy konferencji w 2017 roku uznali, iż implementowanie nowoczesnych narzędzi w przestrzeni nauczania i wychowania ma ogromne znaczenie dla adaptacji młodego pokolenia do współczesnego świata. Ale z drugiej strony zauważono, że żadna wirtualna technologia nie zastąpi realnych relacji międzyludzkich, również relacji nauczyciel – uczeń. Celem spotkania było ukazanie nowej technologii jako sprzymierzeńca edukacji oraz prezentacja potencjalnych dróg stawania się ekspertem w wykorzystywaniu tej technologii przez nauczyciela, a także wspierania tego procesu przez placówki biblioteczne, szczególnie pedagogiczne. Treści merytoryczne forum osadzono na zagadnieniach TIK, otwartych zasobach edukacyjnych i sieciach współpracy i samokształcenia, prezentowano je w blokach tematów dotyczących m.in.: metod i narzędzi pracy na odległość, efektywnego wykorzystania Otwartych Zasobów Edukacyjnych, prowadzenia sieci współpracy i samokształcenia nauczycieli skoncentrowanych na nowych technologiach, portali społecznościowych i ich wykorzystania w edukacji i informacji, nowej roli biblioteki pedagogicznej w dobie nowej edukacji, popularyzacji nowoczesnych metod nauczania wykorzystujących kompetencje cyfrowe (WebQuest, ePortfolio, Flipped Classroom, BYOD, Scratch), szans i zagrożeń w posługiwaniu się technologiami w kształceniu kompetencji informacyjnych, czytelniczych i medialnych, wpływu technologii informacyjno-komunikacyjnych na kształtowanie społeczeństwa informacyjnego, a także nowoczesnych technologii w edukacji uczniów z niepełnosprawnościami.

Z badań nad funkcjonalnością bibliotek pedagogicznych jasno wynika, że instytucje te, poza tradycyjnym zakresem zadań gromadzenia, opracowania, ochrony, przechowywania i udostępniania materiałów piśmiennych i dydaktycznych, podejmują liczne i różnorodne działania na rzecz wspomagania pracy nauczycieli, szkół i instytucji oświatowych. Systematycznie podnoszą jakość pracy i poszerzają ofertę edukacyjną, a także organizują proces mający na celu poprawę atrakcyjności usług i ogólnego wizerunku. Problematyka „Kreowania wizerunku biblioteki pedagogicznej” stała się kanwą spotkania uczestników Nowego Ogólnopolskiego Forum Bibliotek Pedagogicznych w roku 2018. Program zeszłorocznej konferencji był bardzo obszerny i obejmował następujące zagadnienia szczegółowe:
– marketing, reklama, promocja, public relations w bibliotece,
– metody i formy promocji placówki,
– projektowanie kampanii informacyjnych i promocyjnych,
– budowanie wizerunku poprzez organizację wydarzeń o charakterze edukacyjnym, kulturalnym i społecznym,
– badanie potrzeb i poziomu satysfakcji użytkowników,
– sposoby budowania pozytywnego wizerunku wewnętrznego i zewnętrznego biblioteki,
– łamanie stereotypów dotyczących bibliotek i bibliotekarzy,
– kadra, jej kompetencje oraz wpływ na jakość świadczonych usług,
– kultura organizacyjna biblioteki,
– realizacja innowacyjnych projektów podnoszących atrakcyjność oferty biblioteki,
– sposoby komunikacji z użytkownikami,
– współpraca z mediami,
– e-marketing – atrakcyjne projekty stron internetowych, wykorzystywanie serwisów społecznościowych, komunikatorów, systemów virtual references,
– współpraca ze środowiskiem poprzez budowanie relacji z użytkownikami, partnerami, sponsorami,
– postrzeganie biblioteki przez otoczenie, system identyfikacji wizualnej, ochrona marki,
– wpływ wyposażenia, wystroju i aranżacji wnętrz biblioteki na funkcjonalność i postrzeganie placówki,
– metody i sposoby skutecznego docierania do szkół i placówek oświatowych,
– aplikacje mobilne, wirtualna i rozszerzona rzeczywistość nowoczesnymi formami pracy z użytkownikiem,
– wykorzystanie maker space (przestrzeni pracy kreatywnej) w budowaniu wizerunku biblioteki,
– promocja biblioteki w przestrzeni miejskiej i reklama ambientowa13,
– gry i grywalizacja procesów bibliotecznych w budowaniu pozytywnych doświadczeń użytkowników.14

Podjęcie podczas forum tematyki z pogranicza marketingu, PR, reklamy, psychologii biznesu, miało swoje odbicie w treści wygłaszanych referatów, w związku z czym w niektórych przypadkach dało się odczuć odmienny charakter całego przedsięwzięcia (w porównaniu z latami ubiegłymi). Przykładem może być wykład otwierający, który został wygłoszony nie przez bibliotekarza, a psychologa, coacha, trenera biznesu dr Joannę Heidtman z Wyższej Szkoły Europejskiej im. J. Tischnera w Krakowie. Prelegentka dokonała charakterystyki psychologicznych aspektów zmian i adaptacji do nich, z perspektywy indywidualnej i społecznej. Dokonała analizy zjawiska tzw. „długiej ciemnej nocy innowatora”15, jako wyniku wprowadzania (np. w firmie) przełomowych zmian. W tajniki gier miejskich i możliwości ich wykorzystania w procesie poprawy wizerunku biblioteki wprowadził Karol Baranowski z Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Krakowie. Poprzez interaktywne wystąpienie prezentował „na żywo” korzyści i wartości ujmowania takich przedsięwzięć w stałej ofercie biblioteki pedagogicznej. Bazując na doświadczeniach krakowskich, zauważył, iż tego typu imprezy można organizować w partnerstwie z innymi (zaprzyjaźnionymi) placówkami. Świetnie sprawdzają się w przypadku młodych użytkowników i skutecznie oddziałują na proces budowania marki. Wirtualne propozycje pojawiły się w wystąpieniach Macieja Wojnickiego z firmy LOFI Robot oraz dr. Jana Argasińskiego z Zakładu Technologii Gier na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ. Ten pierwszy prezentował system do konstruowania robotów, oparty o narzędzia ARDUINO i SCRATCH, a drugi – skomentował zastosowanie VR (Virtual Reality) i AR (Augmented Reality) w różnych dziedzinach, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji naukowych i kulturalnych. To dość rewolucyjne rozwiązanie, polegające na wykorzystaniu przestrzeni bibliotecznej do działań entuzjastów robotyki, nowoczesnych systemów, aplikacji i platform komputerowych, dało do myślenia słuchaczom forum. Instytucje non-profit coraz częściej posługują się profesjonalnymi narzędziami marketingowymi w celach promocyjnych. Filmy reklamowe, prowadzenie transmisji wydarzeń na żywo oraz aktywność na portalach społecznościowych jako propozycje marketingu bibliotecznego w prezentacji Agnieszki Szefer-Treli (Ginger Trainings) cieszyły się dużym zainteresowaniem wśród uczestników forum. Cennych informacji dostarczyła dr Katarzyna Sanak-Kosmowska reprezentująca Katedrę Marketingu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, która zreferowała kwestię wykorzystania Internetu i stron www do celów badania potrzeb klientów (biblioteki) oraz dokonała dogłębnej analizy „online marketingu”.

W całym cyklu wystąpień poświęconych autorskim pomysłom na marketing biblioteczny przedstawicieli sieci bibliotek pedagogicznych pojawiał się wątek uniwersalny, przejawiający się w tezie, iż najlepszą (jednak) wizytówką placówki oświatowej jest jej profesjonalny pracownik. Reprezentująca Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie Małgorzata Wojnarowska w swoim referacie uznała, że w kreowaniu atrakcyjnego wizerunku biblioteki niezwykle istotną rolę pełni kadra zarządzająca. W przekonaniu prelegentki postawa szefostwa powinna opierać się o dążenie do profesjonalizmu, systematyczne motywowanie i docenianie pracowników, starania w tworzeniu i utrzymywaniu dobrych relacji między członkami kadry i dobrej atmosfery pracy.

Spektrum podnoszonych w ramach Forum Bibliotek Pedagogicznych zagadnień i tematów jest szerokie. Sprawy rozpatruje się tu wielopłaszczyznowo, wartością jest możliwość poznania poglądów i oceny ekspertów z różnych dziedzin. Wydarzenie jest bowiem dedykowane nie tylko nauczycielom bibliotekarzom, ale również pracownikom bibliotek w ogóle, pracownikom informacji naukowej, organizatorom bibliotek – kadrze zarządzającej, metodykom i konsultantom z ośrodków metodycznych, działaczom oświatowym, animatorom, terapeutom, a także przedstawicielom organów prowadzących i sprawujących nadzór pedagogiczny, praktykom i pracownikom naukowym, bibliotekoznawcom, badaczom czytelnictwa i innym (sympatykom bibliotek i książek). Istotnym walorem tego przedsięwzięcia jest możliwość prezentacji bieżących działań realizowanych w poszczególnych placówkach należących do sieci bibliotek pedagogicznych oraz ich promocja. Warto zaznaczyć, iż funkcje i zadania realizowane przez działającą w naszym regionie Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką w Opolu są również systematycznie pokazywane podczas kolejnych odsłon krakowskiego forum. Pisząca te słowa była autorką kilku referatów: „Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Opolu na rzecz szkoły, ucznia i nauczyciela – charakterystyka wybranych inicjatyw edukacyjno-kulturalnych” (2015), „Wybrane zagadnienia kultury czytelniczej nauczycieli – w świetle badań przeprowadzonych w województwie opolskim” (2016), „Nowe zarządzanie treścią oświatową w służbie nowej edukacji” (2017), „Istota profilu instytucji oświaty i kreowanie jej wizerunku w przestrzeni publicznej – studium przypadku” (2018). Natomiast Alicja Kisała – kierownik Wydziału Wspomagania Edukacji i Promocji Czytelnictwa PBW w Opolu – podczas zeszłorocznego forum wygłosiła referat pt. „Energetycznie, kulturowo i artystycznie – budowanie wizerunku poprzez organizację wydarzeń o charakterze edukacyjnym i kulturalnym na przykładzie doświadczeń Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Opolu”.

Rzeczywistymi przesłankami systematycznych spotkań w ramach Nowego Ogólnopolskiego Forum Bibliotek Pedagogicznych są konieczność wzmocnienia pozycji tych instytucji w systemie wspomagania szkół i placówek oświatowych, ukazanie ich społecznej funkcji zarówno w ujęciu historycznym, jak i współczesnym, wymiana idei i doświadczeń, wspólna debata na tematy branżowe oraz integracja środowiska nauczycieli bibliotekarzy. Ponadto chodzi o ukazanie autentycznych osiągnięć w zakresie rozwijania kultury czytelniczej nauczycieli oraz roli, jaką odgrywają książnice w obszarze edukacji czytelniczej, medialnej i rozwijania kompetencji kluczowych młodych pokoleń. Co roku w konferencji uczestniczy od ok. 70 do 90 przedstawicieli bibliotek, szkół i innych instytucji z całej Polski. To ważny, a dla niektórych, obowiązkowy punkt w ich rocznych terminarzach służbowych. Pokłosiem każdej edycji jest pokonferencyjne wydawnictwo zwarte, publikowane nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie lub Księgarni Akademickiej.16 Organizatorzy obecnie opracowują program tegorocznego wydarzenia, które pod hasłem „Czytelnik – użytkownik – klient”, będzie miało miejsce (oczywiście) w Krakowie w dniach 6-7 czerwca 2019r.17

Bibliografia:
Wydawnictwa zwarte:
1. Bibliotekarstwo, pod red. Anny Tokarskiej, Warszawa 2013.
2. Clarke L., Zarządzanie zmianą, Warszawa 1997.
3. Czytelnictwo – nowa jakość, pod red. nauk. Beaty Janik i Wandy Bukowczan, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2017.
4. Dzieniakowska J., Kuratoryjne biblioteki pedagogiczne na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej : wybór źródeł, Kielce 2006.
5. Dzieniakowska J., Państwowe biblioteki dla nauczycieli w Drugiej Rzeczypospolitej. Studium historyczno-bibliologiczne, Kielce 2009.
6. Kolekcje w zbiorach bibliotek pedagogicznych, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Beaty Janik, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2015.
7. Miejsce biblioteki pedagogicznej w zmieniającej się przestrzeni edukacji i informacji, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Wandy Dudek, Anny Piotrowskiej, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2014.
8. Nauczyciel w bibliotece pedagogicznej – klient wyróżniony, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Beaty Janik, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2016.
9. Rola biblioteki pedagogicznej w upowszechnianiu nowych technologii w edukacji, pod red. nauk. Beaty Janik i Wandy Bukowczan, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2018.
10. Walczak K., Sieć bibliotek pedagogicznych po reformie administracyjnej – organizacja, zmiany, perspektywy [w:] Biblioteki pedagogiczne wobec wyzwań współczesnej oświaty, red. Danuta Wańka, Kalisz 2008.

Rozporządzenia:
1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych [Dz.U.2013 poz.369]

Strony www:
1. www.pbw.edu.pl/4-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)
2. www.pbw.edu.pl/3-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)
3. www.pbw.edu.pl/2-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)
4. https://sjp.pl/kolekcja (dostęp: 25.03.2019r.)
5. pl.wikipedia.org/wiki/Reklama_ambientowa (dostęp: 25.03.2019r.)


[1] Dzieniakowska J., Państwowe biblioteki dla nauczycieli w Drugiej Rzeczypospolitej. Studium historyczno-bibliologiczne, Kielce 2009; Dzieniakowska J., Kuratoryjne biblioteki pedagogiczne na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej : wybór źródeł, Kielce 2006.
[2] Bibliotekarstwo, pod red. Anny Tokarskiej, Warszawa 2013, s. 79.
[3] Bibliotek o statusie wojewódzkim jest więcej niż 16, funkcjonują one również w byłych województwach.
[4] Walczak K., Sieć bibliotek pedagogicznych po reformie administracyjnej – organizacja, zmiany, perspektywy [w:] Biblioteki pedagogiczne wobec wyzwań współczesnej oświaty, red. Danuta Wańka, Kalisz 2008, s. 21-26.
[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych [Dz.U.2013 poz.369] - prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000369 (dostęp: 25.03.2019)
[6] Od 2016 – Nowe Ogólnopolskie Forum Bibliotek Pedagogicznych.
[7] Jedna z najstarszych w kraju i jedyna posiadająca status naukowej.
[8] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych [Dz.U.2013 poz.369] - prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000369 (dostęp: 25.03.2019)
[9] https://sjp.pl/kolekcja (dostęp: 25.03.2019r.)
[10] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych [Dz.U.2013 poz.369] - prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000369 (dostęp: 25.03.2019)

[11] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych bibliotek pedagogicznych [Dz.U.2013 poz.369] - prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000369 (dostęp: 25.03.2019)

[12] www.pbw.edu.pl/2-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)
[13] Wszelkie formy reklamy niestandardowej - pl.wikipedia.org/wiki/Reklama_ambientowa (dostęp: 25.03.2019r.)
[14] www.pbw.edu.pl/3-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)
[15] Określenie zaczerpnięte z książki: Clarke L., Zarządzanie zmianą, Warszawa 1997.
[16] Miejsce biblioteki pedagogicznej w zmieniającej się przestrzeni edukacji i informacji, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Wandy Dudek, Anny Piotrowskiej, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2014; Kolekcje w zbiorach bibliotek pedagogicznych, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Beaty Janik, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2015; Nauczyciel w bibliotece pedagogicznej - klient wyróżniony, pod red. nauk. Agnieszki Fludy-Krokos, Beaty Janik, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2016; Czytelnictwo - nowa jakość, pod red. nauk. Beaty Janik i Wandy Bukowczan, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2017; Rola biblioteki pedagogicznej w upowszechnianiu nowych technologii w edukacji, pod red. nauk. Beaty Janik i Wandy Bukowczan, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2018.
[17] www.pbw.edu.pl/4-nofbp-zaproszenie (dostęp: 25.03.2019r.)


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska