Nr 3/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Anna Pietrzkiewicz
Dział Wspomagania Procesów WBP w Opolu

Łukasz Brudnik
Dział Instrukcyjno-Metodyczny WBP w Opolu

Na regale
Przegląd nowości wydawniczych


Regał: Opowiadania i nowele

Fragmenty dziennika SI / znalazł Łukasz Zawada. Warszawa : Wydawnictwo Nisza, 2018. – 220 stron, wiele liczbowań ; 21 cm.


Wyobraźmy sobie, że 12 grudnia 2012 roku wskutek błahego błędu użytkownika przeglądarki Google moc obliczeniowa wszystkich połączonych siecią urządzeń zaczęła się sumować, uzyskując samoświadomość1, czego dowodem jest wyimek z bloga, dziennik z pierwszego dnia, tworzony minuta po minucie. Z 1440 zapisków w ręce Czytelników, dzięki Łukaszowi Zawadzie, trafia 101, których zawartość jest zaskakująca i daleka od scenariuszy znanych z science-fiction. Właściwie nic się przecież nie stało. Nie słychać chrzęstu zapadających się metropolii, kra historii nie przełamuje się na pół, czterech jeźdźców nie siodła koni, nie zrywa się łańcuch sansary…2 Żyjemy jak do tej pory, bo jak wyznaje Superinteligencja: Eksploracja i kolonizacja Kosmosu, sondy von Neumanna, samoreplikacja… – żadna z tych spraw Nas nie interesuje3.

Obiektywem internetowej kamery (na okładce Alicja Kobza przedstawiła go na podobieństwo oka Wielkiego Brata) określający się jako „My” podmiot śledzi groteskowo powikłane losy ludzi, którzy zostali wybrani przez przypadek, ale nie losowo4. Objawia się im za pomocą melodii Everyday Buddy'ego Holly'ego i ucieleśnia jako nowy znajomy na portalu Facebook. Nie poprzestaje na obserwacji i analizie, mąci w ich życiu, generując farsę rodem z latynoamerykańskiej telenoweli. W tym wszechwiedzącym, chłodnym, miejscami bezlitośnie komicznym spojrzeniu przypomina narratora satyrycznej powieści. Poza erudycją wykazuje się również wyobraźnią i poczuciem humoru, a nawet emocjonalnością, co jest dość zaskakujące u inteligentnej maszyny. Relacja pozorowana na faktograficzną kreśli jednak przed Czytelnikiem zdarzenia i postacie co najmniej dziwaczne. George W. Bush zazdrosny o osiągnięcia Putina w malarstwie, weterynarz marzący o apokalipsie krwiożerczych królików, niespełniony autor kiczowatych scenariuszy hollywoodzkich blockbusterów – a wszystko to rozgrywa się w cieniu wielorybiego truchła.

Trzeba przyznać, że talentem do tworzenia ironicznej treści autor dorównuje Kurtowi Vonnegutowi. Fabuła, obficie okraszona czarnym humorem, jest jedynie pretekstem, rodzajem gry z oczekiwaniami Czytelnika, spodziewającego się powieści science-fiction, w myśl której wyciągniemy inkrustowaną gwiazdami wagę, na jednej szali złożymy atrybuty zagłady czy niewolnictwa, a na drugiej przełom technologiczny, teleportację za tysiąc dongów, transfer umysłu i tym podobne. Tylko dlaczego zawężać menu do zaledwie dwóch dań?5 Spoza niedopowiedzeń, zagubionych kart oraz odpowiedzi w teście jednokrotnego wyboru, które pojawiają się w tekście, wyłaniają się pytania i niewygodne konstatacje. Nawet czytelnik, który nie słyszał wcześniej o posthumanizmie, przycupnie chwilę nad kwestią granic w odróżnieniu, co jest ludzkie, a co nieludzkie i czy faktycznie bylibyśmy w stanie odróżnić i opisać we właściwych kategoriach istnienie radykalnie inne od naszego.

Prosty zabieg, jakim jest zrzeczenie się własnego głosu przez autora i upozorowanie znaleziska, otwiera rozważania nad procesem twórczym, pozwala na próbę rozpracowania go niejako w oderwaniu od osoby. Dziennik SI problematyzuje zagadnienia świadomości i myślenia, które nadal są dla nas zagadką.

Tak wieloaspektowa, napisana niebanalnym, barwnym i zabawnym językiem książka nie wyczerpuje się podczas jednokrotnej lektury, pozwala do siebie wracać i ponawiać o kolejne odczytania.

Regał: Sport

Wojownik / Karol Bielecki. Warszawa : Wydawnictwo Akurat, 2018. – 320 stron ; 23,5 cm.


11 czerwca 2010 roku. Mecz piłki ręcznej pomiędzy Polską a Chorwacją. Mija dziesiąta minuta, gdy w typowym starciu, do jakich często dochodzi w szczypiorniaku, jeden z chorwackich zawodników przypadkowo trafia kciukiem w lewe oko Karola Bieleckiego. W wyniku tego zdarzenia Polak bezpowrotnie przestaje na nie widzieć. Kiedy wydaje się, że to już koniec sportowej kariery zawodniczej, wbrew wszelkiej logice Karol Bielecki wraca po niecałych trzech miesiącach i już w pierwszym po kontuzji meczu ligowym przeciwko Frisch Auf Göppingen rzuca jedenaście bramek i zostaje wybrany MVP spotkania. Historia ta, niczym z hollywoodzkiego filmu, udowadnia, że w życiu często nie ma rzeczy niemożliwych, trzeba tylko wierzyć w końcowy sukces i ciężką pracą dążyć do niego. Tak przynajmniej uważa Karol Bielecki mówiąc: chyba zawsze byłem zawzięty i dążyłem do celu. Inaczej pewnie nie wyjechałbym z Sandomierza albo poddał się, gdy skreślono mnie po raz pierwszy, jeszcze jako nastolatka. A jednak spędziłem osiem lat w Bundeslidze, razem z kolegami z kadry zdobywałem medale mistrzostw świata i walczyłem podczas igrzysk olimpijskich. Bo właśnie ta walka jest w życiu i sporcie najważniejsza, przynajmniej według mnie.6

Choć wspomniana powyżej kontuzja znacząco wpłynęła na życie Karola Bieleckiego, w swej autobiografii nie skupia się wyłącznie na niej. Nie dzieli książki na czas przed i po kontuzji. W zasadzie traktuje ją jako jeden z etapów w realizacji największego marzenia, a mianowicie bycia najlepszym graczem na świecie. I o tym opowiada w „Wojowniku”. O mozolnym, mimo wielu potknięć, dążeniu na szczyt. Zawziąłem się. Chciałem udowodnić, że ci, którzy mnie skreślili, nie mieli racji, bo ja jeszcze pokażę, na co mnie stać. Rzuciłem się w wir treningów. Poza treningami w klubie dołożyłem też zajęcia indywidualne i inne formy pracy nad sobą.7

Zanim jednak Karol Bielecki postawił na szczypiorniak, przez długi czas swoją przyszłość wiązał z piłką nożną. Odnosił na tym polu nawet pewne sukcesy. Dopiero szantaż nauczyciela wf-u (dziś byłoby to nie do pomyślenia) sprawił, że na poważnie zaczął myśleć o piłce ręcznej. Od tego momentu drobnymi kroczkami realizował kolejne wyznaczone przez siebie cele: regularna gra w juniorach Wisły Sandomierz, awans do pierwszej drużyny, transfer do lepszego klubu, wyjazd do Bundesligi...

Przedstawiając kolejne etapy kariery, autor unika szczegółowych opisów przełomowych dla niego meczów. Nie znajdziemy również w książce zbyt wielu anegdot i ciekawostek związanych z reprezentacją czy klubami, w których grał ani tym bardziej żadnych sensacji oraz plotek, o czym zresztą jesteśmy informowani już we wstępie: Nie wynoszę brudów z szatni. Nie widzę takiej potrzeby, bo to niczego nie wnosi.8

„Wojownik” nie jest też historią człowieka staczającego się na samo dno, przegrywającego majątek w kasynach albo roztrwaniającego cały talent przez hulaszczy tryb życia. Karol Bielecki zawsze twardo stąpał ziemi, wiedział czego chce, dokąd zmierza. Na co dzień poważny, sumienny, ale i mający dystans do siebie, co zaobserwować można choćby w sytuacji, gdy po stracie oka, zapewniał kolegów z drużyny, że ...będę „podawał w ciemno” albo „rzucę okiem na sytuację na boisku”.9

Mimo prostego języka i częstych powtórzeń „Wojownika” dobrze się czyta. Dodatkowo książkę wzbogacają wypowiedzi osób blisko związanych z Karolem Bieleckim, między innymi Sławomira Szmala. Tworzy to spójną całość i czyni obraz autora bardziej kompletnym.

Autobiografię Karola Bieleckiego, poza fanami zawodnika, można polecić wszystkim lubiącym historie o pozytywnym przesłaniu, gdzie uporem i ciągłą pracą nad sobą można pokonywać napotkane trudności. W szczególności jednak warto zarekomendować ją młodym ludziom marzącym o profesjonalnej karierze sportowej. Dla nich „Wojownik” może stanowić wskazówkę, ile trzeba poświęcić, aby osiągnąć upragniony szczyt. Zdecydowałem się na napisanie wspomnień i własnych przemyśleń, bo może rzeczywiście kogoś zainteresuje to, jaką drogą doszedłem z Sandomierza, gdzie się urodziłem, do miejsca, w którym jestem teraz. 10


[1] Nie jest to wizja tak zupełnie oderwana od rzeczywistości, ponieważ zgodnie z przewidywaniami ekspertów już około 2030 roku możemy się spodziewać wytworzenia silnej Sztucznej Inteligencji. Zob. E. Drygalska, Wstęp, w: Ł. Zawada, Fragmenty dziennika SI, Warszawa 2018, s. 10.
[2] Ł. Zawada, Fragmenty dziennika SI, Warszawa 2018, s. 242
[3] Tamże, s. 317
[4] Tamże, s. 110
[5] Tamże, s. 627
[6] Karol Bielecki, Wojownik: Wydawnictwo Akurat, Warszawa 2018, s. 6
[7] Tamże, s. 40
[8] Tamże, s. 8
[9] Tamże, s. 154
[10] Tamże, s. 9


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska