Nr 4/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Estera Kwasik



Dlaczego warto grać z dzieckiem w gry planszowe


W świecie nowoczesnych technologii trudno jest wyobrazić sobie funkcjonowanie bez ich obecności. Współcześnie dzieci przebywają w warunkach zdominowanych przez komputery, smartfony i tablety, które stały się ich światem. Nowoczesne technologie niestety nie mają pozytywnego wpływu na harmonijny rozwój, zwłaszcza w sferach radzenia sobie z emocjami oraz kompetencji społecznych. Jesteśmy odpowiedzialni za zapewnienie naszym pociechom odpowiednich warunków do rozwoju zarówno społecznego, jak i intelektualnego. Gry planszowe oraz karciane mogą być ciekawą alternatywą na spędzanie czasu, która przynosi wiele korzyści dla wszystkich, szczególnie dla dzieci, młodszych i starszych.

Samo pojęcie gry wskazuje, że odbędzie się pewna rozgrywka, w której występuje przynajmniej drobny element rywalizacji i do której potrzebujemy więcej niż jednej osoby. Niewiele jest gier, które zakładają rozgrywkę w pojedynkę. Tak więc podejmując taką zabawę, kreujemy pewną sytuację, w której dziecko wchodzi w interakcję z innymi graczami, podejmuje rywalizację z nimi, walcząc w wyścigu np. do sałaty lub wchodzi w kooperację przeciwko grze np. wspólnie walcząc z potworami. Otwiera to przestrzeń do budowania cennych kompetencji społecznych, takich jak zdolność do współpracy, umiejętność komunikacji interpersonalnej, targowania się, współpracy w drużynie. Proste sytuacje podczas rozgrywki mogą wzbudzić prawdziwe silne emocje, z którymi każde dziecko w swoim rozwoju musi się nauczyć sobie radzić, aby dobrze funkcjonować w społeczeństwie. Zakończenie gry, niezależnie od jego wyniku, również jest dobrą lekcją. Umiejętność radzenia sobie z porażką jest potrzebna na każdym etapie życia. Emocje, które towarzyszą dziecku podczas porażki przy grze planszowej, są tak samo realne i prawdziwe jak te, które odczuje podczas porażki na klasówce z matematyki, na meczu piłki nożnej, na studiach podczas egzaminu czy w pracy zawodowej. Jednakże inne będą konsekwencje nieporadzenia sobie z niepowodzeniem. Jeśli jako małe dziecko Jaś nauczy się własnych strategii radzenia sobie z tymi emocjami, dorosły Jan już nie będzie odczuwał bezradności wobec tych uczuć. Gry planszowe są więc dobrym sposobem, w jaki możemy dziecko nauczyć rozwiązywania problemów, kontrolowania impulsów, uspokajania emocji oraz negocjowania różnic.

Wprowadzenie do codziennych rozrywek gier planszowych pozwala także na pozytywny rozwój relacji w rodzinie. Podczas wspólnej gry rywalizujemy lub współpracujemy ze sobą. Cała sytuacja może być dla dziecka szczególnie istotna, ponieważ daje mu to poczucie akceptacji i zrozumienia. Kiedy cała rodzina gra na tych samych zasadach, u dziecka wzmacniane jest poczucie przynależności do grupy, którą w tym wypadku jest rodzina. To poczucie systematycznie wzmacniane sprawia, że jej członkowie stają się na siebie bardziej otwarci, lepiej się rozumieją, a co najważniejsze szybciej przyjdą podzielić się problemem. Tak silna więź zbudowana na etapie dziecka młodszego okaże się szczególnie cenna i owocująca na etapie dziecka szkolnego i nastolatka, kiedy relacje dziecka z rodzicem przechodzą największy kryzys zrozumienia i zaufania.

Gry planszowe wpływają pozytywnie nie tylko na rozwój społeczno-emocjonalny, ale także silnie wspomagają rozwój intelektualny w zakresie koncentracji uwagi, pamięci, spostrzegawczości oraz planowania i strategii. W czasie rozgrywki musimy trzymać się określonych zasad, ich łamanie zwykle przynosi natychmiastowe konsekwencje i może skutkować przegraną. Nasza koncentracja uwagi przypomina mięśnie, które, w miarę jak nad nimi pracujemy, stają się bardziej elastyczne i potrafią się bardziej rozciągnąć. Czas trwania rozgrywki w grach przeznaczonych dla dzieci to około 20-30 minut. Są to ramy, w których przeciętny 4-5 latek powinien spokojnie utrzymać uwagę, warto jest to jednak wypróbować i gimnastykować właśnie w formie zabawy. Dziecko w wieku szkolnym codziennie zmaga się z lekcjami, które trwają 45 min, nie utrzymując pełnej uwagi, nie wynosi z nich wszystkiego, czego mogłoby się nauczyć, skupiając się bardziej. Nie można wymagać od 7-letniego dziecka pełnego skoncentrowania na lekcji, jeżeli wcześniej jego uwagę na dłużej przyciągał jedynie komputer lub smartfon.

Podobnie sprawa wygląda z pamięcią oraz spostrzegawczością. Wymagają one stałego i systematycznego trenowania. Podczas zabawy, jaką jest rozgrywka, dziecko odczuwa silną motywację do wygranej, a żeby to osiągnąć musi się wykazać niejednokrotnie szybką reakcją. Jeśli weźmiemy grę, w której wymagane jest zarówno spostrzeżenie przedmiotu, zapamiętanie wzoru, jak i szybka reakcja, otrzymujemy piękny przykład rozwoju zdolności koordynacji wzrokowo-ruchowej, która jest niezbędna podczas codziennych czynności, takich jak poprawne pisanie, jazda na rowerze, gra w piłkę oraz prowadzenie samochodu. Również warto jest zwrócić uwagę na rozwój zdolności planowania i strategii. Nawet proste gry dla najmłodszych kreują sytuacje, w których dokonanie wyboru o konkretnym posunięciu niesie za sobą różne konsekwencje, odpowiednie zaplanowanie strategii gry kreuje jej przebieg i finał. Umiejętność zaplanowania działania i wzięcia za nie odpowiedzialności realnie ułatwi późniejsze działania dziecka w szkole, jeśli np. zapragnie zostać przewodniczącym klasy lub szefem kółka przyrodniczego. Prosta zabawa, niewinna gra planszowa pozwala nam na rozwój kompetencji niezbędnych do funkcjonowania w dorosłości.

Podsumowując, nowoczesne technologie nie są złe. Telefon, tablet czy telewizja są bardzo przydatne i przyjemne. Ważne jest, aby pozostały one przyjemnym dodatkiem do życia, a nie jego nieodłączną częścią na co dzień. Dzieci chętnie sięgają po smartfon z grami i filmikami, ponieważ otrzymują tam potężną dawkę natychmiastowych bodźców. Sprawia to jednak, że stają się one mniej wrażliwe na otaczający świat realny, a co za tym idzie, mniej z niego się uczą. Wprowadzenie do życia codziennego rozrywki w formie gier planszowych i karcianych pozytywnie wpłynie przede wszystkim na rozwój dzieci w zakresie ich umiejętności społecznych i poznawczych, a także, co najważniejsze, uwrażliwi je na ich własne emocje oraz bodźce zewnętrzne.


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska