Nr 4/2019 (LXIII) ISSN 2083-7321




Beata Stępniak
Dział Bibliografii, Informacji i Promocji WBP w Opolu

Nowości o Śląsku Opolskim –
propozycje do księgozbioru podręcznego


Od opola do Opola : popularna historia miasta / Anna Pobóg-Lenartowicz. Opole : Wydawnictwo Nowik, 2017. 155 s. : il.
  • descriptiondescription
Opole, jedno z najstarszych miast w Polsce, to niewątpliwie miejsce z bogatą historią. Profesor Anna Pobóg-Lenartowicz swoją książką zabiera nas w opolską podróż przez wieki – od czasów pierwszych osad po współczesność. Przedstawia dzieje miasta, wprowadza w kwestie obyczajowości jego mieszkańców, ukazuje przeobrażenia miejskiego krajobrazu, bo – jak twierdzi sama autorka – miasto tworzone jest przez przestrzeń, ludzi i idee, a więc te elementy są silnie ze sobą sprzężone. Książka oprowadza nas po zaułkach Opola, wskazuje miejsca dla niego ważne: mury obronne, budowle, pomniki, zabudowę sakralną, mosty, rzekę. Przedstawia istotne postaci stąd się wywodzące – od władców, przez członków rodów książęcych, po znaczących mieszczan, fundatorów, ludzi kultury, sportu i nauki, a także zwyczajne osoby, zasłużone dla opolskiej społeczności. Możemy zaobserwować rozwój miasta i poznać codzienność jego mieszkańców na przestrzeni lat, zagłębić się w życie religijne i kulturowe opolan w różnych epokach.

Bogato ilustrowana pozycja popularnonaukowa, która zawiera fotografie, ryciny, dawne i współczesne plany miasta unaocznia nam szereg zmian, jakie przeszło miasto w ciągu 800 lat swego istnienia. Pozycja została opatrzona kalendarium najważniejszych wydarzeń historycznych, społecznych oraz kulturowych. Mamy szansę poznać Opole w różnych epokach, nie tylko w momencie przynależności do państwa polskiego, ale także pod panowaniem czeskim i pruskim. „Od opola do Opola” niewątpliwie zainteresuje nie tylko pasjonatów i znawców historii miasta, ale także osoby, którym jest ona obca i chcą ją zgłębić, sięgając po książkę napisaną w ciekawy i przystępny nawet dla laika sposób.


Lato umarłych snów / Harry Thürk ; tłum. Marcin Domino. Prudnik : Starostwo Powiatowe ; Opole : Zakład Poligraficzny Sindruk, [2015]. 266 [67] s. : il.
  • description
Powieść Harry’ego Thürka oparta jest na przeżyciach autora. Akcja książki rozgrywa się latem 1945 roku w Prudniku. Położenie jego niemieckich mieszkańców jest w tym momencie bardzo trudne. Zanurzamy się w obrazie powojennej rzeczywistości, obserwujemy wysiedlanych z Kresów Wschodnich Polaków nadciągających pociągami, miasto kontrolowane przez polską milicję i radzieckie władze... Oczami zwyczajnego mieszkańca miasta – Niemca – widzimy brutalną zmianę rzeczywistości, w której dotychczas żył, obcych, którzy wtargnęli w jego codzienność. Thürk nie ma na celu ukazania w złym świetle Polaków, intruzów „przejmujących władzę” nad niemieckimi ziemiami. Nie zamierza poddawać ocenie żadnej ze stron, jest to jednak subiektywny, przejmujący obraz załamującego się świata i poczucia obcości we własnym domu. Nie można się wyprzeć aktów nienawiści i prześladowań ludności niemieckiej ze strony polskiej, które faktycznie miały miejsce w tych przykrych okolicznościach i nie powinny być tajemnicą. Niewątpliwie jednak znajduje to uzasadnienie w traumie wojny i cierpieniach zadanych przez Niemców. Niechęć i wrogość stanowiły naturalną reakcję ludzi na wyrządzone przez sąsiadujący naród krzywdy. Autor podejmuje temat trudny dla obu nacji. Skomplikowane relacje polsko-niemieckie są przedstawione w szczerej opowieści, gdzie wszyscy są po prostu ludźmi, a poczucie niesprawiedliwości i krzywd sieje wzajemną nienawiść. Mamy tu do czynienia z przejmującym świadectwem historii regionu, z którym każdy powinien się zaznajomić, bo warto poznać doświadczenia obydwu stron konfliktu i obudzić w sobie świadomość, że wojna zbiera swoje ofiary po obu stronach i zostawia ślad w każdym człowieku. Książka zawiera dużą liczbę zdjęć objętego zniszczeniami wojennymi Prudnika.


Sławni zapomniani / Teresa Zielińska. Opole : Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża ; Łubniany : Teresa Zielińska, 2019. 219 s. : il.
  • description
Teresa Zielińska przywołuje różne wspomnienia związane ze swoimi bohaterami bez zamiaru stawiania im „pomników”. Ukazuje ich jako żywe, pełnokrwiste osoby, nie żałuje też czytelnikom akcentu humorystycznego, wracając pamięcią do związanych ze swoimi bohaterami anegdot. Najnowsza część tryptyku, po „Historiach życiem pisanych” i „(O)Polskich Antypodach”, przybliża nam ludzi kultury nie tylko z samego Opola, ale także z Krapkowic, Gogolina, Nysy, Kędzierzyna-Koźla, Kluczborka i Prudnika. Barbara Jaskólska, Ignacy Paprotny, Róża Bednorz, Franciszek Adamiec to tylko część osób opisanych przez Panią Zielińską, książka ma bowiem aż 21 swoich bohaterów. Zdecydowanie warto sięgnąć po tę pozycję, by pamiętać tych sławnych i przypomnieć sobie tych zapomnianych…


„Czujni strażnicy demokracji” ludowej : urząd cenzury w województwie opolskim 1950-1990 / Mariusz Patelski. Opole : Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2019. - 426 s.
  • description
45 lat skutecznego działania systemu cenzury prewencyjnej zbudowanego przez ustrój komunistyczny. Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, spełniając bezdyskusyjnie wszelkie polecenia władz, był doskonałym narzędziem w jej rękach – kontrolującym społeczeństwo, media i kulturę. Autor pochyla się nad opolskim urzędem cenzorskim, przedstawia jego funkcjonowanie, pracujące w nim osoby i wypełniane przez nie obowiązki. Pokazuje, jak charakterystyka regionu i jego zróżnicowanie etniczne miały wpływ na funkcjonowanie tego aparatu. Mariusz Patelski przedstawił zadania wykonywane przez pracowników urzędu cenzury w województwie opolskim oraz w jaki sposób stosowali represje i wywierali wpływ na redakcjach, wydawcach, teatrach, publicznych i amatorskich ruchach artystycznych, jak ingerowali w wydawnictwa katolickie. Długa ręka urzędu cenzorskiego nie pomijała także bibliotek publicznych czy kościelnych i ich zbiorów, które podlegały kontroli i segregacji oraz eliminacji nieodpowiednich pozycji. Bardzo ciekawa jest też kwestia nadzoru nad jedną z największych imprez rozrywkowych w Polsce, czyli corocznym Krajowym Festiwalem Piosenki Polskiej w Opolu. Opisana została ingerencja w jego program, występy artystów kabaretowych i piosenkarzy oraz ostateczny kształt ich występów. Ta książka to historia próby przejęcia kontroli nad społeczeństwem, opowieść o wolności słowa, a raczej o jego zniewoleniu.



   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska