Nr 1/2020 (LXIV) ISSN 2083-7321




Beata Stępniak
Dział Bibliografii, Informacji i Promocji WBP w Opolu

Nowości o Śląsku Opolskim –
propozycje do księgozbioru podręcznego


W śląskim domu i zagrodzie : praca zbiorowa / pod redakcją Róży Zgorzelskiej i Wojciecha Dominiaka. - Biedrzychowice : Stowarzyszenie "Odnowa Wsi Biedrzychowice", 2018. - 92 s. : il.
  • descriptiondescription
„W śląskim domu i zagrodzie” to publikacja przygotowana przez Stowarzyszenie Odnowy Wsi Biedrzychowice, Powiatowe Muzeum Ziemi Głubczyckiej i Muzeum Ziemi Prudnickiej.

Książka opowiada o zmianach zachodzących na opolskiej wsi, zarysowuje jej wyjątkowy klimat i charakter. Przyglądamy się jej przeobrażeniom od czasów zakończenia I wojny światowej, przez dwudziestolecie międzywojenne, by w końcu przenieść się w rzeczywistość po roku 1945, kiedy tereny te zostały włączone w granice Polski.

Widzimy Śląsk Opolski jako ziemie, na których występowała niezwykła wielokulturowość; wieś, jako barwną przestrzeń, gdzie koegzystowali ze sobą Niemcy, Polacy, Czesi, różne grupy etniczne i wyznaniowe. „W śląskim domu i zagrodzie” to podróż przez 100 lat historii śląskiej wsi. Obserwujemy jej różnorodność i zmiany, jakie zachodziły pod wpływem sytuacji politycznej, różnych zjawisk i procesów pojawiających się w obliczu postępu, zmian struktury ludności, przekształcaniu się obyczajowości.

Znaczną część tej pozycji stanowi album, zawierający mnóstwo archiwalnych zdjęć, opisów tradycji, zwyczajów i obyczajów. Prezentowane fotografie same w sobie stanowią opowieść o historii tych ziem, charakterystycznej dla nich architekturze, ubiorze zamieszkującej je ludności, rozwoju technologicznym, wystroju wnętrz domostw i ich obejść, gospodarstwach, życiu codziennym ludzi i ich pracy. Dodatkowo publikacja zawiera słownik gwary śląskiej z okolic Biedrzychowic.


Transformacja rynków średniowiecznych miast Śląska Opolskiego od XVIII wieku do czasów współczesnych : przerwane tradycje, zachowane dziedzictwo, nowe narracje / Monika Ewa Adamska. - Opole : Politechnika Opolska, 2019. - 389 stron : il.
  • description
Rynek to historyczne serce miasta, stanowi najważniejszy plac w staromiejskiej przestrzeni. Monika Adamska w swojej książce przygląda się przekształceniom w przestrzeni wybranych średniowiecznych miast Opolszczyzny od połowy XVIII w., przez czasy II wojny światowej i lata powojennej odbudowy, po współcześnie przeprowadzane działania rewitalizacyjne.

Autorka podejmuje próbę uchwycenia i zdefiniowania elementów składających się na tożsamość wybranych miejsc i ich indywidualnego charakteru, odnajdując go pomimo ogólnego podobieństwa miejskich założeń architektonicznych. Możemy zaobserwować, że miasta budowane w ramach pewnego schematu posiadają swoje własne, czyniące je szczególnymi na tle innych miast, elementy, które badaczka podkreśla w przeprowadzanej przez siebie analizie.

W wielu miastach Opolszczyzny historyczna zabudowa rynków zachowała się tylko fragmentarycznie, głównie z powodu działań wojennych. Autorka zarysowuje problem współczesnego wizerunku rynków. Znaczną część ich pierzei tworzą dziś współczesne budynki postawione zgodnie z historycznymi liniami zabudowy centrum, niekoniecznie jednak kontynuują dawny charakter, zaburzając przestrzeń i wprowadzając rażącą niespójność w krajobrazie miejskim.

Monika Adamska zawarła w swojej pracy wiedzę o dziedzictwie kulturowym regionu i o tożsamości śląskich miast, mogącą posłużyć zarówno architektom, urbanistom, historykom, jak i wszystkim zainteresowanym ewolucją zabudowy miast Śląska Opolskiego, przebiegającą na przestrzeni wieków.


Mosty kolejowe na Śląsku do 1945 roku / Przemysław Dominas. - Łódź : Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2019. - 345 s. : il.
  • description
Książka „Mosty kolejowe na Śląsku do 1945 roku” autorstwa Przemysława Dominasa to pozycja, w której autor przygląda się najważniejszym obiektom infrastruktury komunikacyjnej na Śląsku Pruskim – a konkretnie mostom i rozwiązaniom inżynieryjnym zastosowanym przy ich budowie oraz ich znaczeniu w rozwoju kolejnictwa.

Już na wstępie autor zamieścił wkładkę zawierającą mapę Śląska, prezentującą rozmieszczenie wybranych obiektów kolejowych, które powstały między 1842 a 1945 rokiem. Bogaty przegląd daje nam możliwość zaobserwowania ewolucji technologii budowy tych konstrukcji – od kamiennych po żelbetowe.

Dominas nie tylko przybliża nam podstawowe informacje na temat poszczególnych mostów, ich budowy, parametrów i dziejów, ale sięga także po wybrane sylwetki budowniczych i przedsiębiorstw stawiających te konstrukcje.

Autor skupia się na wybranych budowlach, kierując się ich szczególnymi cechami i unikatowością. Zaznacza wyjątkowość śląskich mostów – nie tylko ze względu na zaawansowaną dla ówczesnego świata technologię budowy. Przygląda się im także jako cennym zabytkom, rzadko już spotykanym w innych częściach Europy.

Wybrane przez badacza budowle, w tym obiekty z terenów Opolszczyzny, zostały przez niego bogato opisane, zilustrowane, uzupełnione o plany i oryginalne opisy konstrukcji.

Jest to książka niezwykle ciekawa, szczególnie ze względu na historię architektury, ale także historię inżynierii i komunikacji (zwłaszcza kolejowej).


Ślązaczki : od Kopciuszka śląskiego do miliarderki z Ustronia / Jan Cofałka. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2019. 370, [1] s. : il.
  • description
Pochodzący ze Śląska Jan Cofałka, autor sześciu książek poświęconych postaciom ważnym dla tych terenów, tym razem przybliża nam sylwetki niezwykłych Ślązaczek.

Książka nosząca tytuł „Ślązaczki. Od Kopciuszka śląskiego do miliarderki z Ustronia” to swoisty hołd wobec kobiet ważnych dla regionu, postaci znakomitych, które zapisały się w jego historii, odniosły sukces, przełamały tym samym tradycyjny stereotyp narzucony ich płci – kobiet, które wyszły poza ramy funkcji strażniczki ogniska domowego. Nie umniejsza przy tym kobietom, które w domowym zaciszu pielęgnowały śląską kulturę i podtrzymywały tradycję, będąc zawsze bardzo ważnym ogniwem społeczeństwa, odgrywając role nie zawsze widoczne, lecz bardzo znaczące. Jan Cofałka podkreśla decydujący wpływ kobiet w życiu codziennym, kulturowym i społecznym Śląska. Na łamach jego książki zarysowuje szkice kobiet, które zdecydowanie nie pozostawały w cieniu – sylwetki kobiet, które podążyły własną drogą, realizowały swoje kariery, kobiet sukcesu, które zaistniały i zaznaczyły swoje miejsce na płaszczyźnie nauki, kultury, biznesu czy polityki.

Wśród prezentowanych postaci pojawiają się między innymi: projektantka mody Barbara Hoff, aktorka Aleksandra Śląska czy związane z Opolszczyzną Zofia Hajduk i profesor Dorota Simonides.



   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska