Nr 1/2020 (LXIV) ISSN 2083-7321




Dominika Gorgosz
dziennikarka Radia DOXA,
właścicielka sklepu internetowego z grami planszowymi


Carcassonne - od zamku do gry planszowej


Dlaczego 72 kartonowe żetony podbiły świat? Fenomen ten próbują zrozumieć projektanci gier, recenzenci, a także sami gracze. Jak to się stało, że tak prosty pomysł spotkał się z tak wielkim zainteresowaniem?

Zacznijmy od początku. Dwadzieścia lat temu, w 2000 r. w Niemczech (nakładem wydawnictwa Hans im Glück) oraz w Stanach Zjednoczonych (nakładem wydawnictwa Rio Grande Games) ukazała się gra Carcassonne. Rok później zdobyła jedną z najbardziej prestiżowych, ale też chyba najstarszą, nagrodę przyznawaną planszówkom, czyli Spiel des Jahres. W tym samym roku otrzymała też nagrodę Deutscher SpielePreis oraz została nominowana w kategorii najlepsza gra strategiczna w ramach konkursu International Gamers Awards. Od tego czasu sprzedano na całym świecie 10 mln egzemplarzy. Gra doczekała się 9 dużych dodatków oraz 7 minidodatków. Dostępne są także Big Boxy (czyli gotowe komplety składające się z podstawowej wersji oraz dodatków), a także różne wersje np. Safari, Zamek, Łowcy i zbieracze czy nawet wersja karciana. Są także wersje elektroniczne, np. na Androida, iPhona czy na platformę Xbox LIVE.


Gra Carcassonne

Trzy miliony turystów rocznie
Nazwa gry pochodzi od miasta leżącego w południowej Francji, gdzie zachowały się średniowieczne fortyfikacje. W 1997 r. zostały one wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Historyczny gród jest bowiem świetnym przykładem średniowiecznej warowni. Jej masywne mury obronne zostały zbudowane na bazie umocnień z okresu późnego antyku. Badania archeologiczne wykazały, że w tym miejscu, jeszcze przed okresem panowania rzymskiego, istniało grodzisko (VI wiek p.n.e.). Zamek odegrał ważną rolę w historii wojen Albigejskich, ale turystów przyciąga przede wszystkim tym, że wygląda on tak samo jak w latach rozkwitu. To zasługa francuskiego architekta Eugene’a Viollet-le-DucDuca, który podjął się odbudowy fortyfikacji.

Obecnie średniowieczna warownia, jako całość, posiada status pomnika historii. Oprócz tego osobno ten status nadano także niektórym zabytkom wchodzących w skład fortyfikacji, np. bazylice Saint-Nazaire. Carcassonne przyciąga turystów już od XIX w. Tylko w 1905 r. fortyfikacje odwiedziło ponad 8 tys. turystów, a w 1913 r. już ok. 50 tys. turystów. Obecnie Carcassonne co roku odwiedza ok. 3 mln turystów. Wśród nich są także miłośnicy planszówek, którzy zabierają ze sobą niebieskie pudełko z grą i robią sobie zdjęcia z nim na tle fortyfikacji. Miejsce to zainspirowało także Klausa-Jürgena Wrede, autora gry Carcassonne. Zanim został jednym z najbardziej znanych projektantów planszówek, był nauczycielem muzyki oraz religii. Popularność jego gry sprawiła jednak, że w wyniku natłoku nowych projektów musiał zrezygnować z tego zawodu. Jak przyznaje na swojej stronie internetowej, gry planszowe towarzyszyły mu od dzieciństwa. Lubił grać np. w szachy, Młynek czy Monopoly. Miłość do planszówek jednak na dobre rozwinęła się, gdy miał 25 lat i pojechał na największe w Europie targi gier Spiel w Essen. Wtedy się zaczęło i pasja trwa do dzisiaj. Carcasonne to jego najpopularniejsza gra, jednak jest autorem także innych tytułów. Sam przyznaje, że najbardziej ze swoich gier lubi: Mesopotamię czy Zagładę Pompei. To jednak innego typu gry, dla bardziej zaangażowanych graczy. Carcassonne to obecnie nie jeden tytuł, ale cała rodzina gier. Klaus Jurgen Wrede kontroluje rozwój Carcassonne, jednak pracują nad nim także inni projektanci, z którymi ściśle współpracuje.


Gra po rozłożeniu

Cała rodzina gier
Sama gra zawiera naprawdę niewiele elementów. To żetony, na których narysowane są fragmenty drogi, miasta, łąki, a nawet katedra. W pudełku nie znajdziemy jednak tradycyjnej planszy. Sami rozbudowujemy królestwa, wykładając w swoim ruchu żetony. Dzięki temu za każdym razem kraina inaczej wygląda. Staramy się oczywiście wyłożyć żeton w najbardziej opłacalnym miejscu tak, żeby zdobyć najwięcej punktów. Gra ma wiele zalet, m.in. jest świetnie wykonana. Nawet po wielu rozgrywkach, na żetonach nie widać zbyt wielkich śladów użytkowania. A można na nich zobaczyć przepięknie wyglądające fragmenty krajobrazu. W dodatku instrukcja jest dobrze napisana. Zasady opanuje zarówno dziecko, jak i np. senior. Bardziej obeznani z grą startują nawet w Mistrzostwach Polski czy Świata w Carcassone. W 2017 r. turniej na poziomie światowym wygrał Polak – Tomasz Preuss z Dębna. A urozmaicić rozgrywkę można dokupując dodatki. Pierwszy wydany dodatek zatytułowany jest Karczmy i katedry. Znajdziemy w nim m.in. zestaw dla dodatkowego, szóstego gracza (podstawowa wersja umożliwia rozgrywkę do pięciu osób), duży pionek dla każdego gracza, który ma wartość dwóch mniejszych, 18 nowych kafli terenu czy tytułowe karczmy i katedry, dzięki którym można zdobyć dodatkowe punkty. W każdym kolejnym dodatku są zawsze płytki terenu, niektóre z nowymi elementami, które urozmaicają rozgrywkę lub nowe pionki typu smok czy mosty. Dostępne są zatem jeszcze takie duże dodatki, jak Kupcy i Budowniczowie, Księżniczka i Smok, Wieża, Opactwa i Burmistrzowie, Hrabia, Król i Rzeka, Katapulta, Mosty, Zamki i Bazary oraz Owce i Wzgórza. Warto zwrócić uwagę np. na wspominaną Wieżę, w której jest właśnie wieża wykorzystywana do trzymania kafelków oraz trzydzieści drewnianych klocków, dzięki którym można nie tylko budować wieże, ale też brać do niewoli pionki przeciwników. Dzieciom spodoba się natomiast dodatek Katapulta, którą także znajdziemy w pudełku, i która służy do wystrzeliwania specjalnych żetonów na planszę. Dużych dodatków nie trzeba kupować według kolejności wydania, lecz można wybrać takie, które nam najbardziej odpowiadają. Wydano także tzw. minidodatki, w których jest dosłownie kilka nowych żetonów, które także mogą namieszać podczas rozgrywki. To: Maszyny Latające, Kurierzy, Promy, Kopalnie złota, Mag i Wiedźma, Bandyci, Kręgi w Zbożu oraz Świta. Dostępne są także dodatki, które były wydawane np. jako prezent do gazety o grach planszowych „Spielbox”, czy na targi gier i zabawek w Lipsku. Są one trudno dostępne, ponieważ były drukowane w małym nakładzie. Z myślą o tych, którzy chcą od razu kupić grę ze wszystkimi dodatkami, przygotowano natomiast tzw. Big Boxy, w których jest podstawowa wersja wraz z dużymi i małymi dodatkami. Na fali popularności wydano także m.in. wersję Carcassonne dla dzieci, wersję karcianą, Star Wars, Miasto, Safari czy Zamek. Każdy zatem może znaleźć coś dla siebie i być może odpowie sobie na pytanie: dlaczego ta gra tak wciąga?


Big Box

A oto co sądzą o niej recenzenci:

Carcassonne to absolutny hit wśród gier, niemal każdy gracz ją zna i wielu ją lubi”.
www.niedzielnigracze.pl

„(…) Carcassonne to bardzo dobra gra o prostych zasadach. Idealna do wprowadzania nowych graczy. Świetna dla doświadczonych gdy szukamy lekkiej gry, przy której można swobodnie porozmawiać na dowolny inny temat”.
www.cnpmaterialy.blogspot.com

Carcassonne nie bez powodu otrzymało wiele nagród i cieszy się takim powodzeniem. To gra, w którą można grać zarówno w rodzinnym gronie, jak i w towarzystwie znajomych”.
www.bestiariusz.pl


Gra w wersji dla dzieci

A grę znajdziecie m.in. w sklepie www.graszki.pl


   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska