Nr 1/2020 (LXIV) ISSN 2083-7321




Monika Wójcik-Bednarz
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu – Biblioteka Austriacka
e-mail:ba@wbp.opole.pl


Bauhaus, Pfefferkuchen i Dracula...
czyli XVI Dni Kultury Niemieckiej w bibliotece


W ramach tegorocznej edycji Dni Kultury Niemieckiej Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu przygotowała w dniach od 3 października do 28 listopada 2019 roku przekładaniec kulturalno-kulinarny, który spotkał się z dużym zainteresowaniem odbiorców. Od szesnastu już lat opolska biblioteka współpracuje z Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym Niemców na Śląsku Opolskim przy organizacji Dni Kultury Niemieckiej, wychodząc ze swoimi różnorodnymi propozycjami do ich programu. Pomysłodawcą wydarzeń jest Biblioteka Austriacka – Österreich-Bibliothek, gdzie odbywa się większość spotkań.

Organizowane spotkania, wykłady, warsztaty i wystawa skierowane były w większości do młodych odbiorców. Dni Kultury Niemieckiej rozpoczęły się 3 października Grą miejską (Stadtrally). Uczestnicząca w niej młodzież udała się w „podróż” śladami historii niemieckiej w Opolu. Kolejnego dnia wieczorem (4.10.) w ramach inauguracji odbył się uroczysty koncert w Filharmonii Opolskiej. Tego samego dnia w godzinach południowych w Bibliotece Austriackiej miały miejsce zajęcia dla młodzieży pt. „100 lat Bauhausu”. Spotkanie poświęcone było powstałej w 1919 roku uczelni artystyczno-rzemieślniczej Bauhaus. Szkoła istniała zaledwie 14 lat, ale do dzisiaj jej nowatorskie idee ascetycznego designu, prostoty i wydajności inspirują kolejne pokolenia architektów i artystów. Zajęcia, uzupełnione elementami warsztatowymi zaczerpniętymi z książek „Was ist das Bauhaus?” Ingolfa Kerna oraz „Bauhaus Spiel – und Bastelbuch” Alfreda Meurera, miały na celu przybliżenie historii i idei Bauhausu.


Po raz pierwszy Biblioteka Austriacka wzięła udział w „JugendFestvalMłodych”, zorganizowanej 5 października w Centrum Wystawienniczo–Kongresowym w Opolu imprezie towarzyszącej Dniom Kultury Niemieckiej. Odbywający się po raz drugi w Opolu JugendFestivalMłodych stworzony został z myślą o młodzieży zainteresowanej kulturą i językiem niemieckim. Organizator – Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce – zaprosił Bibliotekę Austriacką do zaprezentowania młodym uczestnikom swoich możliwości: zbiorów, usług i oferty edukacyjnej skierowanej do dzieci i młodzieży. W programie znalazł się m.in. wykład multimedialny „Niemcy bliżej” oraz „Kahoot Live Game”, warsztaty dla młodszych dzieci z książką Erica Carle „Raupe Nimmersatt” oraz warsztaty dla młodzieży o Bauhausie.

Nie tylko o wampirach


Dla zwolenników strasznych i nierzeczywistych historii w kulturze i literaturze przeznaczony był wykład pt. „Żądni krwi. O wampirach i wampiryzmie”, który wygłosił w języku niemieckim pt. „Untod mit Biss. Eine kleine Kulturgeschichte des Vampir(ismu)s in der westlichen Welt“, austriacki literaturoznawca prof. dr Clemens Ruthner z Trinity Collage w Dublinie. Spotkanie zorganizowane 15 października w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu prowadziła prof. dr hab. Andrea Rudolph z Uniwersytetu Opolskiego. W swoim wykładzie Clemens Ruthner omówił, w jaki sposób w XVIII wieku, w wyniku kontaktu oddziałów wojskowych Habsburgów z miejscową ludnością w Serbii, wampir wyłonił się jako europejski fantazmat, a na jego podłożu stał się w literaturze i popkulturze rozpoznawalnym, mrożącym krew w żyłach zjawiskiem międzykulturowego nieporozumienia. Prelegent wytłumaczył, jak doszło do tego obrzędu przejścia i jakie konsekwencje za sobą niósł, a także nakreślił, w jaki sposób wampir był w stanie ugruntować swoją pozycję, występując pod „fałszywą” nazwą jako kulturowy zwid, powstały w wyniku międzykulturowego nieporozumienia i błędnej medycznej interpretacji folkloru bałkańskiego.

Prelegent zaprezentował także swoją najnowszą publikację związaną z tematyką wykładu „Verzahnte Heimsuchungen : eine kurze Literatur – und Kulturgeschichte des Vampirs“, wydaną w Bremie w Edition Lumiere. Publikacja dostępna jest w zbiorach biblioteki. Wykładem zainicjowano cykl spotkań „LiteratourSalonLiteracki”, który stawia sobie cel prezentowania opolskiej publiczności różnych autorów, postaci i zjawisk literackich z Austrii, Niemiec, Szwajcarii i Liechtensteinu.

Prelekcja multimedialna zatytułowana „Śladami Theorora Fontanego”, przedstawiająca ciekawostki z życia, najważniejsze utwory literackie oraz miejsca związanie z pisarzem, wygłoszona została 17 października z okazji obchodzonej 200. rocznicy urodzin autora i ogłoszonego w Niemczech roku Fontanego, wpisującego się do historii literatury jako najbardziej znaczący niemiecki realista. Jak żaden inny autor ukształtował Fontane tożsamość Brandenburgii, prezentując ją poza granicami kraju. Obok popularnych powieści i „Wędrówek po Marchii Brandenburskiej” Fontane pisał relacje z podróży i wojenne, reportaże, literackie recenzje.

Podróż do krainy pierników
Ucztą dla zmysłów był 25 października w Galerii WuBePe Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu wernisaż wystawy pt. „Pierniki – podróż do krainy zmysłów... przez Śląsk, Łużyce Górne i 900-letnią kulturę kulinarną w Europie Środkowej” prezentowanej w wersji dwujęzycznej pod niemieckim tytułem „Pfefferkuchen – eine Reise der Sinne… durch Schlesien, die Oberlausitz und 900 Jahre Esskultur in Mitteleuropa”. Wprowadzenie do wystawy wygłosił autor jej scenariusza, niemiecki historyk, mieszkający od wielu lat czasowo w Opolu, dr Gerhard Schiller. Ta dokumentacyjna wystawa w formie banerów, przygotowana przez niemiecką fundację Haus Schlesien w Königswinter, pokazała wieloaspektowo europejskie tradycje piernikarskie. Oprócz historii piernika i jego kulturotwórczej roli wystawa szczególnie skupiła się na rodzimej odmienności aromatycznego ciasta. Na Śląsku, w Nysie, istniała bowiem tradycja wypiekania pierników długo wcześniej niż w kojarzonych z nią obecnie miastach, takich jak Toruń czy Norymberga. W gablotach wyeksponowane zostały także liczne stare formy i odlewy form piernikarskich z terenu Śląska wypożyczone z kolekcji Muzeum Śląska Opolskiego i Muzeum w Nysie oraz kilkusetletnie dokumenty o historii piernikarstwa na Śląsku z Archiwum Państwowego w Opolu. Zwiedzający mogli poznać najważniejsze centra piernikarskie w Europie, a na planszach nie zabrakło akcentów związanych z ikonami piernikarskimi obecnymi w europejskiej kulturze, czyli piernikowej chatki, piernikowego człowieka oraz serca z piernika.

Prezentowanej do 28 listopada wystawie towarzyszyły imprezy, o których wspomnę poniżej. Organizatorzy zapewnili także, cieszące się dużym powodzeniem, darmowe oprowadzanie po wystawie połączone z interaktywną grą mobilną Kahoot Live Game oraz warsztatami literackimi dla młodszych dzieci, dzięki którym wystawę obejrzało ponad 750 zwiedzających, w tym kilkadziesiąt osób z opolskiego Hufca Harcerek „Tęcza”, który 10 listopada zorganizował grę miejską „My som stond”. Projekt powstał z okazji rocznicy powstań śląskich i odzyskania niepodległości przez Polskę, a gra miała na celu krzewienie kultury Śląska i historii Powstań.


Dopełnieniem wernisażu był pokaz dekorowania pierników motywami opolskimi przez przedstawicielki inicjatywy „Opolskie Dziouchy”. Pięknie ozdobionymi kwiatami serduszkami z piernika obdarowani zostali wykonawcy i goście specjalni wernisażu.

O oprawę muzyczną zadbał chór żeński „Ligockie Wrzosy”, działający pod kierownictwem artystycznym Przemysława Ślusarczyka, dzięki któremu obecni goście mogli wysłuchać wielu pięknych, starych pieśni śląskich z okolic Opola.


Nadkomplet uczestników pojawił się 28 października na warsztatach dekorowania pierników prowadzonych przez panią Irenę Zawadzką ze Stowarzyszenia Twórców Ludowych w Opolu, współpracującą ze stowarzyszeniem „Opolskie Dziouchy”. Obecne na warsztatach osoby w różnym wieku mogły poznać wiele ciekawostek o wypiekaniu i technikach dekorowania pierników, a następnie samemu dokonać dekoracji pierników według przedstawionego wzoru lub własnej inwencji.




Zarówno zajęcia z dekorowania pierników, jak i warsztaty literackie dla dzieci z baśnią braci Grimm „Jaś i Małgosia”, w której ważną rolę odgrywają pierniki, a dokładniej chatka czarownicy wykonana z piernika, były imprezą towarzyszącą do wystawy o historii pierników. Wystawę odwiedziło ponad 750 osób, z czego większość stanowiły dzieci i młodzież. Około 25 grup z różnych typów szkół przybyło do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu z terenu całego województwa opolskiego oraz województwa śląskiego, aby zobaczyć wystawę i uczestniczyć w przygotowanych spotkaniach z literaturą i kulturą.

Podczas warsztatów 30 października dzieci miały okazję zbudowania i ozdobienia chatki z piernika, która była niezłą „pokusą” dla osób licznie odwiedzających ją przez kolejny miesiąc, przez co pod koniec ekspozycji domek był nieco niekompletny.

Poza programem Dni Kultury Niemieckiej znalazły się jeszcze mikołajki, zorganizowane w Bibliotece Austriackiej 6 grudnia, podczas których wygłoszona została prelekcja o zwyczajach adwentowych i bożonarodzeniowych w Austrii i w Niemczech oraz przedstawiona historia najbardziej znanej kolędy świata „Cicha noc”. Spotkania odbyły się w języku polskim i niemieckim, a uczestnicy mogli liczyć na drobne niespodzianki w postaci słodyczy i prezentów książkowych.

Zorganizowane w bibliotece wydarzenia w ramach XVI Dni Kultury Niemieckiej można uznać za udane i sądząc po frekwencji – w 12 wydarzeniach udział wzięło 1 028 uczestników – również za potrzebne i trafiające w gusta i potrzeby użytkowników biblioteki.



   



"Bibliotekarz Opolski" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska